111قرار ندادهاند و كتابهاى شيخ طوسى و علماى بعد از وى، همانند ابن براج، ابن زهره، ابن ادريس، محقق و ديگران، اشارهاى به اين مسئله نكردهاند. اكنون به نقل گفتههاى ديگران مىپردازيم:
3. نقل گفتههاى ديگر عالمان
علامه مىگويد: نمازگزارى كه در بيرون كعبه است و آن را مىبيند، مىتواند به دلخواه خود در مقابل هريك از ديوارهاى كعبه بايستد. اين مسئله در مورد نمازگزارانى كه در حكم بيننده هستند نيز صدق مىكند. حال اگر تعداد نمازگزاران زياد باشد و آنها درصدد اقامه نماز جماعت باشند، نماز دايرهوار آنان پيرامون كعبه داراى اشكال است. اما اگر نماز را فرادا اقامه كنند، اشكالى متوجه مسئله نيست. 1
به نظر مىرسد علامه و ابن جنيد وجه اشكال را يكسان ندانستهاند؛ زيرا ابن جنيد وجه اشكال را در اين مىبيند كه برخى مواقع، مأموم جلوتر از امام قرار مىگيرد و به همين خاطر معتقد است كه اگر فاصله مكانى كعبه با مأموم، بيش از فاصله مكانى كعبه با امام باشد، اقامه نماز به صورت كاملاً دايره وار جايز است؛ در حالىكه علامه وجه اشكال را در مسئله «تقابل» جستوجو مىكند؛ زيرا مأموم در قسمت نيم دايره، در مقابل امام قرار مىگيرد و اين مسئلهاى غير عادى است.
پس تنها در يك جهت است كه مأموم پشت سر امام و يا همراه او مىايستد و در قسمت نيم دايره، رو در روى امام قرار مىگيرد و اين مسئلهاى غير متعارف است.
علامه در «منتهى» اين موضوع را به صراحت بيان كرده، مىگويد: اگر امام در مسجدالحرام به طرف يكى از جهات كعبه نماز بگزارد و مأمومين به صورت دايره، پيرامون كعبه بايستند، تنها نماز آن دسته از مأمومان صحيح است كه پشت سر امام ايستادهاند و بر خلاف ديدگاه شافعى و ابوحنيفه، تفاوتى نمىكند كه فاصله مأمومين حاضر در سمت ديگر كعبه، از فاصله امام با كعبه كمتر باشد يا بيشتر.