108مسجدالحرام را در اختيار داشتند و در آن نماز مى‌گزاردند؛ به‌گونه‌اى كه هر ضلع كعبه، ازآنِ‌ِ يكى از مذاهب چهارگانه بود و امام هر مذهب، در محدوده خود قرار مى‌گرفت و نمازگزاران به وى اقتدا مى‌كردند.
پس از آنكه وهابيان حاكميت را در دست گرفتند، جايگاه‌هاى چهارگانه را برچيدند و همه را به يك جايگاه، آن‌هم تنها براى امام حنبلى‌ها تبديل كردند و از اين زمان بود كه نماز جماعت در صفوفى به شكل دايره‌اى، پيرامون كعبه برگزار گرديد.
اين مسئله كه در كتاب‌هاى علماى پيشين آمده و مورد توجه آنان بود، بار ديگر به موضوع بحث ميان فقهاى ما بدل گرديد. پيش از بررسى صحت و سقم دليل مسئله، به شرح چند موضوع مى‌پردازيم:
1. تاريخ برپايى نماز جماعت دايره‌اى
از نوشته‌هاى ازرقى در كتاب «تاريخ مكه مكرمه» برمى‌آيد نخستين كسى كه صفوف نماز پيرامون كعبه را به صورت دايره تشكيل داد، خالد بن عبدالله قسرى بود. او مى‌گويد: در ماه رمضان، مردم در بالاترين نقطه مسجدالحرام مى‌ايستادند و نيزه‌اى در پشت مقام؛ محل ربوه قرار مى‌دادند. در اين هنگام، امام در پشت نيزه مى‌ايستاد و مردم پشت سر او قرار مى‌گرفتند؛ به‌گونه‌اى كه برخى به دلخواه خود همراه امام نماز مى‌گزاردند و برخى ديگر مشغول طواف مى‌شدند و نمازشان را در پشت مقام اقامه مى‌كردند. اين روند ادامه داشت تا اين‌كه خالد بن عبدالله قسرى از سوى عبدالملك بن مروان، حاكم مكه شد. خالد در ماه رمضان به ائمه جماعت دستور داد تا جلو بروند و در خلف مقام نماز بگزارند. به اين ترتيب خالد بن عبدالله قسرى، صفوف پيرامون كعبه را به صورت دايره، مرتب كرد و اين بدان جهت بود كه قسمت بالايى مسجد، گنجايش جمعيت را نداشت و همين امر خالد را به چنين اقدامى وا داشت.
به خالد گفتند طواف را به خاطر مسئله‌اى غير واجب، قطع مى‌كنى؟! وى در پاسخ