107
نماز جماعت پيرامون كعبه
جعفر سبحانى تبريزى
ميقات حج، شماره 69، پاييز 1388ه .ش
نوشتار پيش‌رو در پى بررسى مسئله نماز جماعت دايره‌اى پيرامون كعبه معظمه به نگارش درآمده است. نويسنده پيش از پرداختن به اصل مسئله، به تاريخچه برگزارى نماز جماعت دايره‌وار پرداخته و برپايى اولين نماز جماعت دايره‌اى را به سال‌هاى 73 تا 86 ه .ق بازگردانده است. ايشان سپس پيشينه مسئله در ميان علماى شيعه را مطرح كرده است. ايشان با نقل عباراتى از فقها، ريشۀ مشكل نماز دايره‌اى را در دو چيز مى‌شمارد: «تقدم مأموم از امام در برخى موارد» و «برابر هم قرار گرفتن امام و مأموم در برخى حالات». نگارنده در ادامه، اصل اولى در مسئله را فساد دانسته است؛ مگر آنكه دليلى برخلاف آن گواهى دهد و سپس آن را مورد بررسى قرار داده است. ايشان پس از اين مباحث، به بيان اصل مسئله پرداخته و دو اشكال فوق را مورد بحث و بررسى قرار داده است. ايشان در ادامه اشكال سومى مبنى بر نبودن حائل ميان امام و مأموم را مطرح كرده و به بررسى آن مى‌پردازد. نگارنده پس از بررسى اشكالات سه‌گانه، اشكال دوم را از دو اشكال ديگر قوى‌تر دانسته و نتيجه گرفته است كه احوط آن است كه در اقامه نماز جماعتِ دايره‌وار، طورى عمل شود كه هيچ‌كدام از موانع سه‌گانه به وجود نيايد. ايشان در پايان مقاله استدلال برخى فقها به سيره براى اثبات صحت نماز جماعت دايره‌اى را نقل كرده و سپس مورد نقد قرار داده است.
پيش از حاكميت وهابيان بر عربستان، هر يك از مذاهب چهارگانه، بخشى از