228بنابراين آنچه بعضى از نويسندگان گفته‌اند و در صدق اسراف بر اين مورد تشكيك كرده‌اند، به هيچ وجه صحيح نيست. 1
شبهه‌اى كه در اينجا ممكن است مطرح شود، اين است كه اسراف در امر حج مبغوض شارع نيست و در واقع مسئله حج، استثنايى بر حرمت اسراف است. 2 در تأييد اين شبهه ممكن است به روايتى از ابن ابى‌يعفور استناد شود؛ وى از امام صادق(ع) نقل مى‌كند كه آن حضرت از پيامبر گرامى اسلام(ص) نقل نموده كه فرمود:
ما من نفقة احبّ إلى الله عزوجل من نفقة قصد و يبغض الاسراف الّا في الحج و العمرة.. . 3
هيچ نفقه و هزينه‌اى نزد خداوند محبوب‌تر از هزينه‌اى نيست كه در حدّ اعتدال و ميانه‌روى مصرف گردد و اسراف مبغوض است، مگر در حج و عمره.
پاسخ: ظاهر از روايت فوق اين است كه در مخارج حج، خروج از حد اعتدال مبغوض شارع نيست؛ بدين معنا كه بر حاجى لازم نيست همچون مخارج ديگر، بر حد وسط اقتصار كند. بلكه اگر دست خود را باز گذاشته و در مخارج حج، مانند تهيه زاد و توشه و هديه و سوغات، از حد وسط خارج شود، مرتكب كار حرامى نشده است. بنابراين، بدون شك، مقصود از روايت اين نيست كه اگر حاجى مال خود را در راه حج ضايع كند، بدين صورت كه مثلاً آن را دور بريزد يا بسوزاند يا اينكه براى اطعام ده نفر، به اندازه صد نفر غذا تهيه نمايد، كار حرامى مرتكب نشده و اسراف نكرده است.
آيا واقعاً ممكن است فقيهى به جواز چنين كارهايى فتوا دهد! آيا جايز است كه يك نفر حاجى كه فقط به يك مركب احتياج دارد، با خود ده مركب همراه ببرد و باقى مركب‌ها را در راه تلف كند؟! آيا جايز است كه چنين كسى مخارج ده نفر را با خود بردارد و زياده بر مخارج خود را از بين ببرد، به اين بهانه كه اسراف در امر حج مبغوض شارع نيست؟! بدون شك، پاسخ تمام اين سؤال‌ها منفى است و هيچ فقيهى به خود اجازه نمى‌دهد كه اعمال فوق را جايز بشمارد.