188- (أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهٰا...) (حج: 46)
آيا آنان در زمين سير نكردند تا دلهايى داشته باشند كه [حقيقت را] با آن درك كنند؛ يا گوشهايى كه با آن، [نداى حق را] بشنوند؟!
مفهوم الوسطية فى منظور السلفية
(فيصل جاسم)
نويسنده در اين مقاله، مىخواهد عنوان «امت وسط» در آيه (وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنٰاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً) (بقره: 143) را بر صحابه تطبيق كند.
پاسخ
اولاً: نهايت مطلبى كه از اين آيه، استفاده مىشود، ضرورت وجود افرادى معصوم بين اين امت است؛ تا شاهد صدقى بر آنان باشند؛ نه اينكه ضرورت عصمت عموم صحابه را ثابت نمايد.
ثانياً: ظاهر آيه، دلالت بر تمام امت پيامبر اكرم(ص) تا اين زمان دارد و كسى نيز ادعاى حجيت سنت عموم افراد امت اسلامى را نكرده است.
ثالثاً: اينكه اين امت، عادل و حد وسط و شاهد بر حق مايند، بر خطا نكردن آنان در اجتهاد و عارض نشدن نسيان و سهو بر آنان، دلالت ندارد. پس اين آيه، بر عصمت و حجيت سنت صحابه، دلالت ندارد.
رابعاً: اين آيه، بر فرض دلالت بر عصمت و مصونيت امت از خطا، از آنرو، چنين دلالتى دارد كه فرد معصوم، بين آنان است. با اين فرض، اين آيه به عصر پيامبر(ص) و سلف، اختصاص ندارد. بلكه تمام عصرها را تا روز قيامت، شامل مىشود.
نويسنده در مقاله خود برخى از نشانههاى اعتدال اسلام را چنين برمىشمارد:
- مورد رضايت خداوند متعال بودن؛
- رعايت احوال و متغيرات مربوط به افراد، گروهها و دولتها؛