74
ذٰلِكَ لَمَيِّتُونَ
1
تحقق پيدا مىكند. باز همان نفس ناطقه پس از تجرد از ماده و پس از مردن، به واسطه حركت در جوهر خود، رو به استكمال مىرود و پس از گذراندن برزخ به صورت تجرد قيامتى درمىآيد و لباس قيامتى مىپوشد و آيه ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ تُبْعَثُونَ 2 محقق مىگردد و اين [مراتب] همه به واسطه حركت در جوهر است تا وقتى كه انسان در ماده محض بود، حركت در ماده بود و چون نفس ناطقه شد، حركت جوهرىاش در نفس ناطقه است. 3
ه) آيتالله جوادى آملى و تكامل برزخى
حضرت آيت الله جوادى آملى، ضمن پذيرش تكامل در برزخ، از سويى آن را فقط علمى و از سوى ديگر آن را نوعى ظهور اعمال دنيايى ميت مىداند؛ زيرا زمينهاى براى عمل در آنجا نمىبيند و مىگويد:
در جهان برزخ، زمينهاى براى تكامل عملى نيست تا انسان با انجام كارى واجب يا مستحب به كمال برتر عملى برسد. ولى راه تكامل علمى باز است. نظير آنچه در رؤيا براى روح معلوم مىشود و براى آگاهى به آن، حركت فراگيرى از قبيل كوششهاى بدنى در زمان بيدارى راه ندارد و بسيارى از علوم و معارف دين در آنجا براى انسانها روشن و مشهود خواهد شد و چون عدد درجات بهشت به عدد آيات نورانى قرآن كريم است، براى ترفيع درجات، شيعيان ابتدا از تعليم قرآن بهرهمند خواهند