75شد و سپس با فرمان «اقرأ و ارق» مىخوانند و در درجات بهشت صعود مىكنند. صعود در درجات بهشت، پاداش قرائت در عالم آخرت نيست؛ زيرا در عالم برزخ، تكليف و عمل مكلفانه كه جزا را به همراه داشته باشد نيست، بلكه صعود بهشتيان در درجات همان ظهور انس با قرآن در دنياست. 1
و) ساير ديدگاهها
برخى معتقدند:
تكامل، مستلزم حركت و خروج از قوه به فعل نيست تا براى تحقق آن به ماده نياز باشد؛ زيرا موجود مجرد مىتواند به طور دفعى واجد كمالى از كمالات خود شود و اين تغيير چون دفعى است، نيازمند به سبق ماده و قوه نيست. 2
برخى نيز بر عكس، در حركت برزخى، وجود ماده را به نوعى پذيرفته و آن را اينگونه توجيه كردهاند:
از نظر فلاسفه اسلامى معاد جسمانى است. بنابراين نفس انسانى هرگز مجرد تام نمىگردد، بلكه با مرگ از بدن دنيوى به بدن برزخى و سپس به بدن اخروى منتقل مىشود. نفس انسانى همواره به بدنى تعلق دارد و به علت اين تعلق مىتواند همواره كاملتر شود. 3
برخى نيز در تبيين تكامل برزخى، با رويكرد پاسخ به شبهه ياد شده