97امام خمينى(رحمه الله) نيز كه قائل به اقتداى حقيقى است، شركت در جماعت مخالفين و اقتدا را مستحب مؤكد مى‌داند. عباراتى از ايشان كه اين مطلب از آن استنتاج مى‌شود از اين قبيل است:

ايشان در ابتداى بحث اقتداى به اهل تسنن مى‌فرمايد: «روايات خاصى وارد شده كه بر صحت اقتداى به اهل تسنن و اكتفاى به آن و ترغيب به حضور در مساجد آنان دلالت دارد». ¹ در جايى ديگر و در مقام اينكه آيا تقيه مداراتى مخصوص مخالفين است يا شامل ديگر موارد، مى‌فرمايد: «تقيه مداراتى كه مورد ترغيب شارع قرار گرفته و عبادت همراه با آن برترين عبادات است، ظاهراً اختصاص به اهل تسنن دارد». ²

از اين عبارت استفاده مى‌شود اقتداى به اهل تسنن در فضاى تقيه مداراتى مستحب مؤكد است. در عين حال، ايشان در مناسك حج، شركت در جماعت اهل تسنن را واجب شمرده‌اند. ³ در استفتائات خود نيز به همين مطلب اشاره كردند ⁴ كه تفصيل بيشتر آن در بحث حكم وضعى خواهد آمد.

نتيجه‌گيرى

از جهت حكم تكليفى و در فضاى تقيه خوفى مسئله روشن است و وجوب يا استحباب اقتدا يا حضور در جماعت مخالفين به ميزان ضرر و نوع آن بستگى دارد. اما از نظر تقيه مداراتى گرچه از مجموع روايات، به ويژه رواياتى چون:

« مَنْ صَلَّى مَعَهُمْ فِي الصَّفِّ الْأَوَّلِ كَانَ كَمَنْ صَلَّى خَلْفَ رَسُولِ اللهِ (ص) » ⁵و

« إِنَّ الْمُصَلِّي مَعَهُمْ فِي الصَّفِّ الْأَوَّلِ كَالشَّاهِرِ سَيْفَهُ فِي سَبِيلِ الله» ⁶كه بيانگر ثواب فراوان شركت در جماعت مخالفين است، استحباب مؤكد