167در ادامه امام صادق(ع) عمل وى را خالى از اشكال دانسته و در ادامه شيوه خود را مبنى بر شركت در جماعت مخالفين و انجام صورت نماز و سجده، بيان مىدارند. از ذيل روايت روشن مىشود عبيد هنگام شركت در جماعت اهل تسنن، حقيقتاً اقتدا مىكرده است؛ چون نه صحبتى از اقتداى صورى و خواندن قرائت است و نه انجام دادن صورت نماز. ولى در هر حال از روايت برداشت مىشود اقتداى به اهل تسنن صحيح نيست؛ چون امام(ع) هم خود نماز صورى مىخواندند و هم بر كار عبيد، يعنى صحيح ندانستن نماز با آنان، صحّه گذاشتهاند. بنابراين ظاهر اين روايت فساد اقتدا مىباشد.
اشكال
به نظر مىرسد مراد از
« فَلَا أَحْتَسِبُ بِتِلْكَ الصَّلَاةِ » عدم اكتفاى به نماز جماعت اهل تسنن است. استعمال فاء عاطفه نيز گوياى همين مطلب است. اگر منظور صحيح ندانستن نماز جماعت باشد، تناسب بيشترى با واو عاطفه داشت؛ يعنى با جماعت نماز مىخوانم و آن را صحيح نمىدانم. امام(ع) نيز عمل وى، يعنى خواندن نماز و اعاده به جماعت را تأييد كردهاند.
اما شيوه حضرت در جماعت مخالفين، بر عدم صحت اقتدا دلالتى ندارد؛ بلكه بيانگر روشى ديگر براى شركت در نماز جماعت اهل تسنن است. بنابراين هم اقتداى حقيقى مىتواند صحيح باشد، هم خواندن نماز فرادا در ضمن جماعت (نماز حقيقى و اقتداى صورى) و هم نشان دادن نماز بدون نيت نماز (نماز صورى).
حضرت امام خمينى(رحمه الله) اين روايت را نه تنها دالّ بر فساد اقتداى حقيقى ندانستهاند، بلكه معتقدند اين روايت مشعر به صحت اقتداست:
اكتفا نكردن به نماز مخالفين بر عدم صحت دلالت ندارد؛ همانطوركه نشان دادن سجده همراه با عدم نيت آن دلالت ندارد كه اگر سجدهاى واقع مىشد صحيح نباشد، بلكه مشعر به اين است كه اگر نيت اقتدا شود، اقتدا محقق مىگردد. 1