110 اشكال

تعبير «صلّى معهم» در روايت محل بحث، بيانگر همراهى ظاهرى است و روايت بر اقتداى حقيقى دلالتى ندارد. مرحوم آيت‌الله العظمى خويى از مجموع روايات باب و با توجه به تعبير «صلّى معهم» چنين استظهار كرده‌اند. اين استظهار ايشان گرچه بعد از در نظر گرفتن مجموع روايات است، كلامشان اشعار به اين دارد كه تعبير «صلّى معهم» خود نيز دلالت بر اقتدا ندارد. ¹

پاسخ

اين اشكال را مى‌توان اين‌گونه پاسخ گفت كه ظاهر تعبير «مع»، بيانگر معيت حقيقى، همانند شركت در نماز جماعت صحيح است. شاهد اين مطلب به كار رفتن همين تعبير در بعضى آيات و روايات بى‌شمار نماز جماعت است؛ مانند اينكه در آيه شريفه ( وَ ارْكَعُوا مَعَ الرّٰاكِعِينَ ) ²نيز كه بسيارى بر نماز جماعت تطبيق داده‌اند، ³ تعبير «مع» به كار رفته است. روشن است مراد از اين آيه اقتداى ظاهرى نيست، بلكه امر به شركت در جماعت و اقتداى حقيقى است.

استعمال اين واژه در روايات بى‌شمارى نيز بيانگر اقتداى حقيقى است:

« لَا يُصَلِّي الْمُسَافِرُ مَعَ الْمُقِيمِ »، ⁴ « سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللهِ (ع) عَنِ الْمُسَافِرِ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ »، ⁵ « فِي مُسَافِرٍ أَدْرَكَ الْإِمَامَ وَ دَخَلَ مَعَهُ فِي صَلَاةِ الظُّهْرِ قَالَ فَلْيَجْعَلِ الْأَوَّلَتَيْنِ الظُّهْرَ وَ الْأَخِيرَتَيْنِ السُّبْحَةَ »، ⁶ « سَأَلْتُهُ