465حتى تپه‌ها و بلندى‌ها را نيز پُر كرده‌اند.
سوم: در جابه‌جايى اين سيل عظيم جمعيت، آن هم در شب و مسيرهايى محدود، هيچ برخورد و ستيزى پيش نمى‌آيد. حج از اين منظر، بايد براى جامعه‌شناسان غربى، خيلى ديدنى و شگفت‌انگيز باشد؛ چرا كه در آنجا مراسمى با جمعيت‌هاى خيلى كمتر از اين، مثل مسابقات فوتبال، بدون زد و خورد و درگيرى‌هاى خونين، تصورناپذير است.
چهارم: مشعر، شباهت نزديكى به روز محشر دارد. همه دارايى‌ها و امتيازات كنار رفته و انسان‌ها تنها با يك تن‌پوش ساده، آرام و در سكوت صحرايى تاريك، در حركت هستند. اينجا هم مثل محشر، آنان كه كوله‌بارشان سبك‌تر است، تيزپاتر و سريع‌ترند، اما بى‌نوا آنان كه ندانسته كوله‌بارشان را پر از بارهاى غير ضرورى كرده‌اند، از نفس و حركت افتاده و از ديگران عقب مى‌مانند. (تصوير شماره 81)
پنجم: گروهى پياده و از طريق المشاه به سمت مشعر راه افتاده‌اند. بيشتر اين گروه، زائران كشورهاى فقير هستند. اما تعداد زيادى از حجاج، سواره اين مسير را مى‌پيمايند. از پارسال تا امسال كه زائران ايرانى از طرح ترددى استفاده مى‌كنند، مدت زمان طى مسير عرفات به مشعر، به يك‌دهم كاهش يافته و حداكثر، ظرف نيم ساعت، به مشعر مى‌رسند. ايستگاه‌هايى براى اتوبوس‌ها در عرفات در نظر گرفته شده كه هر كاروان، طبق زمان تعيين شده، وارد ايستگاه مى‌شوند.
ششم: سال گذشته و امسال، به مدير كاروان‌ها، بن غذا تحويل مى‌دهند كه به محض ورود به مشعر، با مراجعه به ايستگاه‌هاى خدمت ايران، بتوانند يك بسته كامل غذايى براى هر زائر تحويل بگيرند. زيرانداز هم از سال گذشته براى استفاده در مشعر به زائران داده مى‌شود. با اين تفاوت كه سال قبل، حصيرهاى گروهى در مشعر به كاروان‌ها داده شد، اما امسال در مكه مكرمه به هر زائر، يك زيرانداز شخصى تحويل داده مى‌شود.