65«ابن حبان» نيز در معرفى دسته هفدهم راويان ضعيف، راويان فاسق را نام برده و به‌نقل از «ابوحاتم رازى» نوشته است:

از جمله راويان ضعيف، كسانى‌اند كه با بى‌پروايى، فسق و پستى را آشكار كرده‌اند؛ هرچند در نقل حديث ا راست‌گو باشند؛ زيرا فاسق، عادل نيست و بر عادل نيز جرحى وارد نخواهد بود. آنكه از مرز عدالت بيرون رود، بر صدقش هم اعتمادى نيست؛ هرچند گاهى راست هم بگويد. مگر اينكه حالتى ضد اين جرح، بر او حاكم گردد؛ به‌گونه‌اى‌كه بيشتر احوال او اطاعت از خداوند متعال شود. دراين‌صورت، به خبر او احتجاج مى‌شود. اما پيش از آشكارشدن چنين حالتى در او، روايت او مورد احتجاج نيست. ¹

10. تأويل

برخى لغت‌شناسان مانند ابن فارس، واژه «تأويل» را در دو معناى: «آغاز يك چيز» و «پايان آن»، معنا كرده و برخى ديگر، معناى آن را «مرجِع» و «مَصير» دانسته‌اند. جوهرى، ازهرى، ابن اثير، راغب اصفهانى، فيروزآبادى و ابن منظور اين پيوند معنايى را تأييد كرده‌اند. ²

اما تأويل در اصطلاح، به «نقل و صَرف كلام از معناى ظاهر، به‌معناى محتمل، گفته مى‌شود؛ مشروط بر اينكه با دليل، و موافق با كتاب و سنت باشد. براى مثال درباره آيه (يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ ) ³، گفته شده است كه خارج‌كردن پرنده از تخم، «تفسير» و پديدآوردن مؤمن از كافر يا عالم از جاهل، «تأويل» اين آيه است.