متن کتاب جایگاه اعتقاد در ارزیابی راویان از دیدگاه اهل سنت - جلد 1 - صفحه 64

(5 تا 403)

64اما در اصطلاح، «خروج از امر پروردگار و ميل به معصيت» را فسق گويند؛ ¹ چنان‌كه خداوند، اطاعت‌نكردن شيطان در سجده بر آدم را با تعبير (فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ ) آورده است. ² ارتكاب كبيره و اصرار بر صغيره را نيز فسق ناميده‌اند؛ زيرا درحقيقت، خروج از امر پروردگار است. ³

انديشمندان اهل سنت، فسق را از عوامل تضعيف راوى و مخل به عدالت وى دانسته‌اند؛ زيرا به باور ايشان، عادل كسى است كه حالتى استوار و ماندگار داشته باشد؛ به‌گونه‌اى‌كه آن حالت، او را به تقوا و ترك كارهاى خلاف مروت (خلاف عرف پذيرفته‌شده متشرعه) وادارد. ⁴

در حقيقت، مى‌توان فسق را مقابل صفت «عدل» دانست؛ زيرا فاسق، كسى است كه مرتكب معصيتى مى‌شود كه حد شرعى دارد. ⁵ «مسلم‌بن‌حجاج» در مقدمه صحيح خود، چنين نوشته است:

خبر فاسق، ساقط و پذيرفتنى نيست و شهادت غيرعادل هم مردود است. هرچند خبر در بعضى از جنبه‌هاى معنايى با شهادت تفاوت دارد؛ اين دو در مفهوم با يكديگر مشترك‌اند؛ زيرا همان‌گونه كه اهل علم، شهادت فاسق را مردود مى‌دانند، خبر وى را نيز مقبول نمى‌دانند. ⁶

1) . «الفِسْقُ: الترك لامر الله وكذلك الميل الي المعصية كما فَسَق ابليس عن امر ربه» العين، ج1، ص383.

2) . ( وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّٰ إِبْلِيسَ كٰانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيٰاءَ مِنْ دُونِي وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظّٰالِمِينَ بَدَلاً) . كهف: آيه50.

3) . «اصطلاحاً في الشرع: ارتكابُ المسلم كبيرةً او صغيرةً مع الاصرار عليها والمسلمُ المُرتكِبُ الكبيرةَ او المُصِرُّ علي الصغيرة يسَمَّي فاسقاً» اصطلاحات الفنون، كشّاف، ص1132؛ ارشاد الفحول، محمدبن‌على شوكانى، ص15 به‌نقل از: موسوعة علوم الحديث و فنونه، الغورى، ج2،ص 569.

4) . «والمُرادُ بالعَدل: مَنْ لهُ مَلَكَةٌ تَحْمِلُهُ علي مُلازَمة التَّقوي والمُروءة» نزهة النظر فى توضيح نخبة الفكر، ص32.

5) . «فاسق: اي من ارتكَبَ معصيةً حدّيةً و قامت البينةُ عليه و حُدَّ علي فعله الحَدَّ الشرعي كشُرب الخمر و نحوه» موسوعة علوم الحديث و فنونه، ج2، ص 563.

6) . «انَّ خبرَ الفاسقِ ساقطٌ غَيرُ مقبولٍ و انَّ شهادَةَ غَيرِ العدلِ مردودةٌ والخبرُ و انْ فارقَ معناهُ معني الشَّهادةِ في بعض الوجوهِ فقد يَجتمعانِ في اعظمِ معانيهما اذ كانَ خبرُ الفاسقِ غيرَ مقبولٍ عند اهلِ العلمِ كما انَّ شهادتهُ مردودةٌ عند جميعهم ودَلَّتِ السُّنَّةُ علي نفي رواية المنْكرِ من الاخبار كنحو دلالة القُرْآن علي نفي خبر الفاسق» صحيح مسلم، ص6.

مشخصات کتاب

جایگاه اعتقاد در ارزیابی راویان از دیدگاه اهل سنتجلد:1نویسنده:افضل آبادی، محسنناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1394

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1