236سراسر وجودتان مستولى شود و شما را به خود مشغول سازد و به اصلاح اعمال و تهذيب اخلاق و تأمين حيات جاودان وادارتان كند، يا ياد پدران مشركِ فاقدِ هرگونه كمالِ پوسيده در دل خاك؟! (فَمٰا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ؟) ؛ «شما را چه مىشود؟ چگونه داورى مىكنيد؟» (قلم: 36).
از ديدگاه امام صادق(ع)، مناسك حج عاملى مؤثر براى مبارزه با رفتارهاى جاهلانه انسانهاست. حضور در عرفات، شناخت حقيقتهاى عالم را و حضور در مشعر، شعور و درك همه چيز را به انسان ارزانى مىدارد. آن حضرت در حديث مصباح الشريعه فرمود:
وَاخْرُجْ عَنْ غَفْلَتِكَ وَزَلَّاتِكَ بِخُرُوجِكَ إِلَى مِنًى وَلَا تَتَمَنَّ مَا لَا يَحِلُّ لَكَ وَلَا تَسْتَحِقُّهُ. 1
با خارج شدنت از مكه به سوى منا از غفلت و اشتباهات بيرون برو و چيزى را كه براى تو حلال نيست و استحقاق آن را ندارى، تمنا و آرزو مكن.
امام سجاد(ع) به شبلى فرمود: «آيا از بين دو ستون عبور كردى و پيش از مرورت، دو ركعت نماز خواندى؟ در مزدلفه راه رفتى و سنگريزه برچيدى و از مشعرالحرام گذر كردى؟» گفت: «آرى». فرمود: «زمانى كه در مشعرالحرام راه مىرفتى و سنگريزهها را از زمين بلند مىكردى، آيا نيت كردى كه هر معصيت و جهل و نادانى را از بين ببرى و هر علم و عملى را در وجودت تثبيت كنى؟»