83محل قيام مردم و سامان بخشيدن به كار آنهاست، تعطيل نكنند و خالى نگذارند.

خلاصه آنكه اين روايات به روشنى دلالت مى‌كند كه تعطيل نشدن كعبه معظمه از حجّاج و زوّار، مطلوبِ واجب شارع مقدّس است و از آنجا كه ولايت امر بر امت اسلامى جعل شده تا اهداف و مصالح احكامِ شارع براى مسلمانان تحقق يابد و آنها بتوانند آن را كسب كنند، اگر بيت‌الله الحرام خالى از زائر و حاجى شود، وظيفه حاكم اسلامى آن است كه اين هدفِ تأكيد يافته را، با ارسال عده‌اى از مسلمانان به آنجا و اداى حج، محقق سازد؛ هرچند از بيت‌المال در اين راه سرمايه كند.

دليل دوم: احاديث خاصى در اين‌باره از حضرات معصومين(عليهم السلام) نقل شده است:

صاحب وسائل(رحمه الله) در ضمن بابى با عنوان «بَابُ عَدَمِ جَوَازِ تَعْطِيلِ الْكَعْبَةِ عَنِ الْحَجِّ» ، ده روايت در اين زمينه مطرح كرده است. ¹ ولى تنها به دو روايت كه از نظر سندى صحيح است و هر سه شيخ بزرگوار (شيخ كلينى، شيخ صدوق و شيخ طوسى(رحمهم الله)) آن را مطرح كرده‌اند و دلالت روشنى دارند، اشاره مى‌شود:

1. صحيح فضلاء از ابى‌عبدالله(ع)

قَالَ(ع): لَوْ أَنَ النَّاسَ تَرَكُوا الْحَجَّ لَكَانَ عَلَى الْوَالِي أَنْ يُجْبِرَهُمْ عَلَى ذَلِكَ وَ عَلَى الْمُقَامِ عِنْدَهُ وَ لَوْ تَرَكُوا زِيَارَةَ النَّبِيِّ(ص) لَكَانَ عَلَى الْوَالِي أَنْ يُجْبِرَهُمْ عَلَى ذَلِكَ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ أَمْوَالٌ أَنْفَقَ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْتِ مَالِ الْمُسْلِمِينَ. ²

اگر مردم حج را ترك كنند، بر والى [امت اسلامى] است كه آنان را به انجام حج و اقامت در كنار كعبه مجبور كند؛ همچنين اگر زيارت قبر رسول خدا(ص) را كنار بگذارند، بر والى است كه آنان را به اين كار مجبور كند و اگر مردم اموالى براى اين كار نداشتند، از بيت‌المال مسلمانان براى اين كار هزينه كند.