141روزه بگير و روشن است كه روزه فردا از باب اين است كه آن روز قطعاً جزء ماه مبارك رمضان است. بنابراين روزه به خاطر علم به دخول ماه رمضان است؛ نه به خاطر تبعيت از مردم (اهل سنت).

علاوه بر اينكه حتى بنابر نقل « إِذَا لَمْ يَشُكَّ فَلْيُفْطِرْ وَ إِلا فَلْيَصُمْ مَعَ النَّاسِ » احتمال دارد مراد از فقره « وإِلا فَلْيَصُمْ مَعَ النَّاسِ » اين باشد كه بايد به هلال علم پيدا كنيد؛ در اين صورت روايت هيچ ارتباطى با مدعا نخواهد داشت. ¹ بنابراين روايت نمى‌تواند براى اعتبار حكم حاكم مخالف در فرض احتمال موافقت آن با واقع، مورد استناد قرار بگيرد.

طايفه دوم: رواياتى كه در فرض علم به مخالفت حكم با واقع، مى‌تواند مورد استناد قرار گيرد:

روايت اول: معتبره محمدبن سنان از ابى‌الجارود

سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَبن عَلِيٍّ (ع) يَقُولُ: صُمْ حِينَ يَصُومُ النَّاسُ وَ أَفْطِرْ حِينَ يُفْطِرُ النَّاسُ فَإِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ الأَهِلَّةَ مَوَاقِيتَ. ²

از امام باقر(ع) شنيدم كه مى‌فرمود: «آن‌گاه كه مردم روزه گرفتند، روزه بگير و آن‌گاه كه مردم افطار كردند، افطار كن؛ چرا كه خداوند متعال هلال‌هاى ماه را ميقات و زمان قرار داده است».

تقريب استدلال:

امام(ع) در ذيل اين روايت، هلال را به طور مطلق ميقات دانسته است. پس هلال رمضان و شوال خصوصيتى ندارد و از آنجا كه روزه و فطر مخالفين، نازل منزله روزه و فطر واقعى دانسته شده است ³ - چه اين عمل مستند به بينه يا شياع باشد و چه با حكم حاكم و قاضى ثابت شده باشد - پس روايت بر صحت و اجزاى حج مستند به حكم