36و در سقيفه بنىساعده، خودنمايى كرد. 1 در اين حوادث بيشتر مسلمانان، به اقتضاى طبيعت مردمان و بسان همه رعايايى كه انگيزهاى براى ورود به نزاعها ندارند، فقط تماشاگر بودند و درنهايت نيز به اطاعت از تصميمات سقيفه گردن نهادند.
اما در مقابل، گروهى از صحابه و مسلمانان كه انتخاب اميرمؤمنان على(ع) را براى خلافت امرى الهى و منصوص از طرف خدا و پيامبرش و براى هدايت جامعه اسلامى مىدانستند، نمىتوانستند سقيفه را به رسميت بشناسند و مشروع بدانند. ازاينرو از همان آغاز، نزاع بر سر امامت مسلمانان، بين طرفداران امام على(ع) و پيروزمندان سقيفه شروع شد. اگر مواردى چون بيعتهاى اجبارى و تهاجم به خانه على و زهرا(عليهما السلام) و رفتار با ابوذر و عمار را ناديده انگاريم، مقابله دو جناح، در جدلها و مناظرههاى لفظى و در دورههاى پسين، هم به صورت لفظى و هم كتبى برگزار مىشد. بر اين اساس، در اين بخش سير تاريخى اين منازعهها را با وجود يكى بودن ماهيتشان، با دو عنوان مناظرهها و رديهها بررسى مىكنيم.
1. مناظرهها
مناظره به معناى بحث و نزاع دو طرف درباره حقيقت و ماهيت چيزى است. 2 جدل و مجادله نيز به همين معنا آمده، با اين تفاوت كه در