174مقابل اتفاقات روز بسيار مهم است. لذا براى در امان ماندن از اين آسيب‌هاى فرهنگى اين رسانه‌ها، به‌خصوص در امور مذهبى، استفاده از ارتباطات چهره‌به‌چهره اهميت فراوانى دارد. تكنولوژى‌هاى جديد ارتباطى نيز به عنوان رسانه مشوّق، اهميت ويژه‌اى پيدا مى‌كنند. 1
مولانا با تأكيد بر اين وسايل ارتباطى سنّتى، به نظريه وحدت‌گرا - رهايى‌بخش رسيده و مسئله فوق را در اين نظريه تبيين كرده است. 2 او انقلاب اسلامى را نمونه‌اى برجسته و مناسب براى توضيح و تطبيق اين نظريه مى‌داند كه نشان مى‌دهد چگونه يك تحرّك اجتماعى در عصر نوگرايى از كانال‌هاى سنّتى صورت گرفته است. 3
اسلام به عنوان كامل‌ترين و خاتم اديان كه اداره تمام شئون زندگى بشر را در برنامه‌هاى خود دارد، نظام‌هايى را براى اداره جامعه در نظر گرفته است. در ميان اين نظام‌ها، نظام اجتماعى با توجه به ارتباطى كه با شئون فرهنگى و تمدنى جامعه دارد، از اهميت ويژه‌اى برخوردار است. در بين نظام‌هاى اجتماعى، نظام ارتباطى، اهميت ويژه و در عين حال پنهانى دارد كه با توسعه جوامع و پيچيده شدن شبكه ارتباطى در جوامع، آثار آن بيشتر نمود پيدا مى‌كند. اسلام در نظام‌سازى با رويكردى كاملاً تمدنى، دين را در صحنه اجتماع گنجانده است. نمونه بارز اين موضوع را مى‌توان در نظام ارتباطى يافت. اسلام ضمن توجه به اين مسئله، نظام ارتباطى را در تمام سطوح فردى و اجتماعى در نظر گرفته است.
در اين بين حج به عنوان اجتماعى‌ترين عبادت اسلامى، از مهم‌ترين ابزارهاى ارتباطى و اطلاعاتى است كه با ماهيتى اخلاقى - عرفانى، ابعاد سياسى و اجتماعى بسيار قوى‌اى دارد. اين رسانه عظيم، دقيق و كهن اسلامى مبتنى بر روابط و حضور انسانى،