95راه از نظر اقتصادى و مذهبى، سفرنامهنويسان بسيارى را بر آن داشت تا از اين شهر ديدن و مطالبى را در خاطرات خود يادداشت كنند، از جمله «هاتوم شيندلر» كه در 1292ه.ق دولتآباد را ديده است و براى نشاندادن پويايى شهر و رونق تجارت از اعداد و ارقام كمك گرفته است. او جمعيت شهر را حدود 4500 نفر و تعداد مغازهها 26 رأس، شش كاروانسرا، پنج مسجد، چهار حمام و چهار مدرسه و سه قهوهخانه ثبت كرده است. خانم «بيشوپ» كه چهارده سال پس از شيندلر از اين شهر ديدن كرده، ساختار شهرى را مدنظر داشته و همجوارى طبقات گوناگون مردم اعم از گروههاى اشراف، بازرگانان، روحانى، كشاورز، باغدار، كارگر، سپاهى و كارمند برايش جالب به نظر مىرسيده است. 1
4. آثار اقتصادى راه قم - قصرشيرين بر اقتصاد شهرهاى مسير
الف) قم
قم در ابتداى شاهراه بزرگ تهران - بغداد قرار داشت. شهر قم موقعيتى خاص داشت كه از هر نظر از تهران بهتر بود. اين شهر در كنار رود «اناربار» واقع شده است و محل تلاقى جادههاى تهران، قزوين، سلطانآباد، بروجرد، همدان، يزد، كاشان و اصفهان بود. 2 بيشتر مسافران نيز در اين جاده از تهران به سمت قم رفتوآمد مىكردند. ايجاد راه و مهمانخانههاى مسير قم و تعيين وسايل و ابزار سوارى، از تهران تا قم در