94
ب) پيدايش دولتآباد ملاير
زمان تأسيس دولتآباد نيز به دوره قاجار برمىگردد. انگيزه تأسيس شهرها به عوامل متعددى مانند عوامل طبيعى، جغرافيايى، سياسى، اقتصادى و اجتماعى بستگى دارد و دولتآباد ملاير از اين قاعده مستثنا نيست. با توجه به موقعيت ارتباطى شهر ملاير و راههايى كه از قم و اصفهان و اراك و همچنين تهران به سوى عتبات عاليات مىرفت، شهر از نظر اقتصادى، موقعيت مناسبى داشت كه يكى از مهمترين عوامل پيدايش دولتآباد بود. 1 ديگر دليل پيدايش شهر، نگرانى فتحعلىشاه از سركشى ايل زند بود كه در 1224 ه.ق آن را وادار كرد اين منطقه را به جاى دارالحكومه برگزيند. 2 فتحعلىشاه قاجار به والى كرمانشاه «محمدعلى ميرزا» دستور داد 3 تا براى اقامت يكى از فرزندانش نزد طايفه زندى، شهر را بنا كند؛ ازاينرو در مركز «قلعه زنديه» و «ديه چوبين» در سال 1224ه .ق شهرى به نام دولتآباد بنا شد. 4
دولتآباد، لقب شهر ملاير و نام روستاى مجاور شهر بود كه امروزه جزء محلات شهر است. 5 چون شاهزاده دولتشاه، يكى از پسران فتحعلىشاه نخستين كسى بود كه به فكر احداث آن افتاد، پيشتر اين شهر دولتشاه ناميده مىشد. 6 آبادانى دولتآباد ملاير و اهميت اين