72وارد شدند. بنده به همراه مأموران وارسته قديمى كه از اوامر امتناع نمىورزند، آنان را مورد ترحيب و تلطيف و اعتنا قرار مىدهيم. سفرايى كه از طرف خانات ايران، حسبالمصلحه به صوب بندگانى من وارد مىشوند، بيشتر از درجه اعتدال، اكرام مىشوند و به تلطيف و تأليف آنها سعى فراوان مىشود. ضمير الهامپذير بنده، فرمانبر و چاكر رضاگستر سلطنت سنيّه ابدمدت هستم. هر آن و هر ساعت نقد افكار و اذكار من انفاذ اراده سنيّه است و انديشه ما رضايت دولت عليّه مىباشد. بر مبناى اقتضاى اراده سنيّه، با حجاج و زوارى كه از جانب ايران رفت و آمد مىكنند بر مبناى سلفالذكر جارى و عادى قديم رفتار مىشود. اين بنده بر اين مقوله، به اميناسعدآقا مسئول گمرك ارزروم تأكيد كردهام، اين بار نيز به بنده امين مؤمىاليه تأكيد مىكنم. به وسيله اين بيان، عرض عبوديت خود را به شما تقديم مىكنم و بندگى بنده را به شما نشان مىدهم. انشاءالله تعالى كيفيت شمول محاط علم عالم فرموده مىشود. در اين باب امر و فرمان و عنايت احسان حضرت مَن له الامر است. [مهر] [اين سند با سند قبلى در يك جعبه قرار دارند و هر دو به يك موضوع اشاره دارند و تاريخ آن 1211 . .14 مىباشد.]
0090
جودت خارجيه: 872
15. مراعات حال حجاج ايرانى
به حاكم امير مكه مكرمه و شريف، غالب بن مساعد سعده حكم است كه:
مرحمت و مغفرتپناه خداوندگار سابق، متوفى محمودخان رابع و از سلف سلاطين، در سال 1159ق اواسط ذىالحجه در دوره نادرشاه افشار عهدنامه همايونى منعقد كردند كه حكم و رسومات واقع در راههاى حج، مرتبط به حجاج ايران كه از طرف بغداد و كرمانشاه عازم بيتالله الحرام بودند به حكام و اميرالحج آنها ارسال شود. مراعات حال و احوال آنها به امير حج توصيه شد. از زمان سلطان مرادخان رابع حدود و ثغور تثبيت شده است و محافظان سرحد از هر حركت منافى، اجتناب كنند. از زمان