196

روايت هشتم: مرسله ابن‌اشيم

عَنْ أَبِي عَبْدِالله(ع) قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ: وَقْتُ الْمَغْرِبِ إِذَا ذَهَبَتِ الْحُمْرَةُ مِنَ الْمَشْرِقِ. وَتَدْرِي كَيْفَ ذَاكَ؟ قُلْتُ: لَا. قَالَ: لِأَنَّ الْمَشْرِقَ مُطِلٌّ عَلَى الْمَغْرِبِ هَكَذَا (وَرَفَعَ يَمِينَهُ فَوْقَ يَسَارِهِ) فَإِذَا غَابَتْ هَاهُنَا ذَهَبَتِ الْحُمْرَةُ مِنْ هَاهُنَا. ¹

از امام صادق(ع) شنيدم كه فرمود: وقت مغرب زمانى است كه حمره از مشرق برود. مى‌دانى چگونه چنين مى‌شود؟ گفتم: خير. فرمودند: چون مشرق بر مغرب اشراف دارد (و دست راست خود را بالاتر از دست چپ گذاشت) پس هرگاه خورشيد از آنجا (مغرب) غايب شود حمره از آنجا (مشرق) غيبوبت پيدا مى‌نمايد.

الف) بررسى سندى

سند روايت چنين است: «محمد بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ محمد عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَشْيَمَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا».

در سند اين روايت على بن احمد بن اشيم نياز به بررسى دارد. وى توثيق خاصى در ميان رجاليان ندارد؛ بلكه برخى به مجهول بودن وى تصريح كرده‌اند. ² به‌نظر، از توثيقات عامه نيز نتوان براى اثبات وثاقت وى بهره برد. تنها اقبال وى وقوع در اسناد كامل‌الزيارات است ³، كه به دليل شيخِ باواسطه بودن نمى‌توان به توثيق وى دست يافت؛ ضمن اينكه تعبير «بعض اصحابنا» در روايت به ارسال آن منجر شده است؛ لذا اين روايت از درجه اعتبار ساقط است؛ ازاين‌رو، برخى اين روايت را مجهول و مرسل خوانده‌اند. ناگفته نماند اين روايت را با همين سند، صاحبان كتب اربعه