108بهگونهاى كه به گفته «حسن العلوى» پس از گذشت 25 سال از تأسيس حكومت، براى نخستين بار يكى از شيعيان به نام «صالح جبر» در سال 1947م به نخستوزيرى رسيد كه آن هم بهعلت اوضاع غيرعادى و بحرانهاى سياسى كشور بود. در مدت هفتاد سال، فقط پنج نفر از شيعيان براى مدتى كمتر از سه سال عهدهدار پست نخستوزيرى بودند؛ يعنى حدود 4/48 درصد از كل اين مدت. از ميان 59 دوره نخستوزيرى در دوران رژيم سلطنتى نيز پنج بار نخستوزيرى به شيعيان سپرده شد؛ يعنى 8/47 درصد از اين تعداد. 1
بنابراين مشاركت سياسى شيعيان بسيار محدود بود و بخشهاى حساس حكومتى همچون پليس، امور دفاعى و امور اقتصادى، همچنان به سنيان اختصاص داشت. از آنجا كه اقدامهاى انجامشده براى ورود شيعيان به حكومت، به كندى صورت مىگرفت و به دقت كنترل مىشد و به گروه محدودى اختصاص داشت، اصلاحات سطحى بود و تأثير اندكى بر كل جمعيت شيعه داشت. ازاينرو نابرابرى آشكار ميان سنيان و شيعيان طى 35 سال حاكميت هاشميان، فقط بهصورت جزئى برطرف شد.
در عوض، شيعيان عراقى در پى چنين وضعيتى، همچون همتايان لبنانى و بحرينىشان، جذب احزاب انقلابى خارج از چارچوب سياسى موجود شدند. سياست ايدئولوژيك، جوانان شيعى تازه تحصيلكرده و ناراضى را كه به طبقات متوسط جامعه تعلق داشتند، بهسوى خود جلب