125شيعه اعتقاد راسخ دارد كه خداوند، فاعل حكيم و عليم است و همانگونه كه به اشياء هستى داده است، براى هر يك نيز آثار و افعالى منظم و مشخص قرار داده است؛ بهطورىكه براساس نظام دقيق و حكيمانهاى، عالم خلقت را تدبير مىكند. خداوند در هريك از موجودات، آثار ويژه شناخته شده، استعداد و قابليتهايى را قرار داده است كه انكار ناشدنى مىباشد.
درواقع، عالم بىهدف نيست. هم اصل وجود اشياء، هم آثار و افعال و استعداد و هم حركت و كمال آنها، پيرو نظام و قانون سلسله مراتب است. خداوند، اين آثار و افعال را همانند خود اشياء ايجاد و تدبير كرده است؛ بهطورىكه عالم پس از خلق، به حال خود رها نشده است. بلكه طبق حكمت و تدبير الهى اداره مىشود.
اسناد افعال و آثار به اشياء، طبق قانون و سنتهاى شناخته شده الهى، كاملاً معقول و بدون اشكال است و از آن معناى شركآميز فهم نمىشود. هيچگاه نمىتوان فاعليت اسباب طبيعى و غيرطبيعى را انكار كرد؛ همچنانكه اصل وجود واقعى اشياء و مخلوقات نيز انكارپذير نيست.
آيات قرآن به روشنى به قانون عليت و معلوليت در نظام تكوين اشاره مىنمايد و به هريك از اشياء، آثار خاصى نسبت مىدهد. با اين حال، همين افعال و آثار اشياء را به خدا نيز نسبت مىدهد. 1
از نظر شيعه، نمىتوان كارهاى ناپسند، شرور و نواقص را به خدا نسبت داد؛ چون لازمه آن، نسبت دادن جهل، عجز، بخل و ديگر صفات