63تمام شواهد حكايت از آن داشت كه كسى ماه را رؤيت نكرده است؛ اما اينكه چرا قاضى چنين حكمى كرده، باز هم حكمت آن در حج اكبر اهل سنت و افتادن عرفه به روز جمعه بوده است. 1
اين گزارشها بخشى از اختلاف در ثبوت هلال به جهت حج اكبر اعلام نمودن حاكم مخالف است؛ هرچند كه درباره اصل اختلاف، نه به جهت حج اكبر، گزارشهاى فراوان ديگرى نيز وجود دارد. 2 همانگونه كه در برخى مواقع، اختلافى در بين نبوده است. 3
گفتار سوم: تبيين اصل لفظى و عملى در تمسك به حكم حاكم مخالف
در بسيارى از مباحث فقهى، تحليل و بررسى مسئله، با «تأسيس اصل» آغاز مىشود. تأسيس اصل پيش از مراجعه به ادله خاص مسئله، «با نگاه بيرونى» صورت مىگيرد و سپس با ورود به حيطه ادله خاص، «نگاه درونى» رخ مىدهد.
براين اساس، پس از اثبات اصل، بايد بدان ملتزم بود و تنها در شرايطى مىتوان از آن عدول كرد كه «دليلى» بر خلاف آن وجود داشته باشد و قهراً در مواردى كه وجود چنين دليلى به اثبات نرسيده و ترديدى در كار باشد، بايد به همان اصل استناد نمود.
به عبارت ديگر، تعيين اصل لفظى و عملى در مسئله و تبيين رابطهاش با ادله خاص، موجب مىشود تا چنانچه به هر نحوى - به جهت قصور سند يا دلالت و يا تعارض