146كذب او نمىكند. علاوه براين بسيارى از روايات محمد بن سنان مستقيماً از سه امام است كه وجاده در آنها معنا ندارد.
بنابر آنچه تاكنون مطرح شد، عمده دليل بر توثيق محمد بن سنان، خبر شيخ مفيد از اعتماد امام معصوم (ع) و روايات دال بر رضايت ايشان از او مىباشد كه بر هر تضعيفى مقدم است. 1
بنابراين روايت معتبر خواهد بود.
بررسى دلالى
تقريب استدلال
اين روايت روزه ماه مبارك رمضان و عيد فطر مخالفان را امارهاى بر اثبات آن (رمضان و فطر) دانسته است 2؛ به عبارت ديگر اين حديث روزه و فطر ايشان را به منزله روزه و فطر واقعى دانسته است. 3 بنابراين هلالى را كه مخالفان اعلان مىكنند، براى ما نيز معتبر است و اعمال مطابق آن صحيح و مجزى است.
اشكال اول
اين روايت درباره ذىحجه وارد نشده است و از طرف ديگر تنقيح مناط هم امكان ندارد؛ زيرا تنقيح مناط تنها در مواردى كه مناط و ملاك بودن آن قطعى باشد، اعتبار دارد و حال آنكه در امور شرعى چنين قطعى حاصل نمىشود. پس شايد صوم خصوصيتى داشته باشد. 4