138حضرت فرمود: اگر شك ندارد، روزه بگيرد، ولى اگر شك دارد با مردم روزه بگيرد.

بررسى سندى

اين نقل از روايت بنابر اسناد مرحوم شيخ به على بن جعفر و نقل حميرى در قرب الاسناد ¹ است، اما متن روايت بنابر اسناد مرحوم صدوق از على بن جعفر چنين است:

«...إِذَا لَمْ يَشُكَّ فَلْيُفْطِرْ وَ إِلا فَلْيَصُمْهُ مَعَ النَّاسِ». ²

صاحب وسائل پس از تذكر به اين اختلاف و نقل آن در قالب دو روايت از كتاب على بن جعفر، چنين حكايت مى‌كند:

وَ رَوَاهُ عَلِى بْنُ جَعْفَرٍ فِى كِتَابِهِ عَنْ أَخِيهِ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَمَّنْ يَرَى هِلالَ شَهْرِ رَمَضَانَ وَحْدَهُ لا يُبْصِرُهُ غَيْرُهُ أَ لَهُ أَنْ يَصُومَ؟ فَقَالَ إِذَا لَمْ يَشُكَّ فِيهِ فَلْيَصُمْ وَحْدَهُ وَ إِلّا يَصُومُ مَعَ النَّاسِ إِذَا صَامُوا. ³

با توجه به نقلِ روايت توسط فيض كاشانى از «كتاب من‌لايحضره الفقيه» كه عيناً همان عبارت «تهذيب» و «قرب الاسناد» است، ⁴ مشخص مى‌شود نسخه «كتاب من لايحضره الفقيه» كه در دست مرحوم فيض بوده، با نسخه آن كتاب كه در دست صاحب وسائل بوده، متفاوت است و به قرينه نقل شيخ در تهذيب و نقل صاحب وسائل از حميرى و از كتاب على بن جعفر، گويا نسخه موجود نزد مرحوم فيض صحيح است و واژه «فَلْيَصُمْ» درست است نه «فَلْيُفْطِرْ». بنابراين، يك نقل و يك روايت است كه با توجه به اختلاف نسخه «الفقيه» دوگونه حكايت شده است.