76تردد مىكردند. كاروانهاى تجار كه از يمن مىآمدند، پس از طى سرزمين حجاز، راهى شمال مىشدند و به شام مىرفتند. برخى نيز عازم مصر مىشدند. حكومتهايى كه بر راه حج تسلط داشتند، از اين طريق بسيار ذىنفع بودند.
بيشتر مواقع، كاروان تاجران، به همراه قافله حجاج، به مكه مىرفتند تا هم از تسهيلاتى كه حكومت براى حجاج فراهم كرده بود سود جويند و هم با داد و ستد در مسير حجاز، نيازهاى مالى كاروان را براى ادامه سفر برآورده سازند. در دوره مورد بحث، مماليك از تجار مىخواستند كه قسمتى از مخارج كاروان حج را به عهده بگيرند. 1
حكومت ايلخانى به اهميت مسئله تجارت در مسير حج توجه داشت و تجارت برخى كالاها در مسير حج را براى ضربه زدن به مملوكان ممنوع كرد. 2
در دوره فترت پس از فروپاشى حكومت ايلخانى، يكى از مهمترين مناطق تجارى ايران، منطقه هرمز بود. ملوك هرمز، سياستِ مدارا و سازش را با همسايگان قدرتمند فارس و كرمان در پيش گرفتند. چنين سياستى موجب مىشد تا اين منطقه اقتصادى، از نوسانات شديد سياسى عصر، لطمه نبيند.
رويارويى منطقى امراى هرمز و دخالت نكردن آنان در درگيرىهاى كرمان و فارس و مشاجرات آلاينجو و آلمظفر و همچنين مداخله نكردن در كشمكش قدرت بين شاهزادگان آلمظفر و تيمور و جانشيانش، از نمونههاى بارز اعمال سياست مدارا با همسايگان بود. 3 ملوك هرمز كه از تجارت حجاج بهرهمند مىشدند، در تأمين امنيت راه دريايى حج كه از هرمز مىگذشت، تلاش ويژهاى مىكردند و وظيفه راهاندازى و تجهيز كاروان حج را چندين سال بهعهده گرفتند؛ بهگونهاى كه بهطور مستقيم با سلاطين مصر