178ميرزا حسن موسوى اصفهانى (1267 - 1345ق) يكى از علماى شهر اصفهان بود كه در سال 1315ق طى سفرى كه از طريق مشهد، روسيه، اسلامبول و مصر به مكه معظمه داشته، در هنگام بازگشت، به زيارت عتبات عاليات نيز توفيق يافته و خاطرات اين سفر را كه حدود 12 ماه به طول انجاميده، با عنوان «روزنامه سفر مشهد، مكه و عتبات» به نگارش در آورده است ¹. چون بخش مربوط به عتبات اين سفرنامه حاوى نكات قابل توجه براى مسافران عتبات عاليات بود، در اين فرصت تقديم خوانندگان مى‌شود.

ورود به كربلا

ما قريب ظهر وارد كربلا شديم. از خَلق بسيارى به استقبال و تماشاى حاجى‌ها آمده بودند. راه بسيار باصفا بود. همه‌اش مَرغزار ²بود. ما از توى مرغزار مى‌آمديم و كنارش تا بيشتر راه، نهر فرات بود و گوسفند زياد در اطرافش چرا مى‌كردند.

گنبد مطهر را در وسط راه، حقير ديدم. بعضى از مردم پيشتر ديده بودند. در ابتداى شهر، جمّال ³ملعون شتر كجاوه را خوابانيد و كجاوه را خواست زمين گذارد. عكّام‌ها ⁴با او بناى نزاع را گذاشتند. بالاخره او پيش برد. كجاوه را گذاشت و شتر را برد. ناچار كجاوه را بار الاغى كردند و تا منزل كه خيلى هم نزديك بود، يك‌هزار و ده شاهى گرفتند و من و حاجى پياده آمديم تا منزل.