202امر به اذن الهى است، هيچ منافاتى با ربوبيت مطلقه خداى متعال ندارد. آرى، اگر تأثير اين علل استقلالى بود و نه به اذن خدا، با ربوبيت خداوند منافات داشت، در حالى كه اصل وجود آنها متقوم به خدا و اثرى كه مىگذارند به اذن و مشيت حضرت حق - جلّ و على - مىباشد. 1
بنابراين، از نظر قرآن شريف شفاعتْ مطلق وساطت را شامل مىشود، چه وساطت در عالم تكوين براى رساندن فيض وجود بر مخلوقات باشد و چه وساطت در روز قيامت براى رساندن رحمت الهى به برخى از بندگان خداى سبحان. 2
نتيجهگيرى
1. شفاعت يكى از اصول اعتقادى مسلم اسلامى و مورد پذيرش تمام فرقههاى مسلمانان است، ولى عبده و رشيدرضا شفاعت را مستلزم تغيير علم ازلى خداوند دانسته و در نتيجه، شفاعت را امرى محال و آيات قرآن را بهطور كلى نافى آن مىدانند.
2. عبده و رشيدرضا آيات مربوط به شفاعت را به سه دسته تقسيم كردهاند: الف. آيات نافى شفاعت به صورت مطلق؛ ب. آيات نافى سودمندى شفاعت؛ ج. آيات همراه با استثنا با تعابيرى همچون إِلاّٰ بِإِذْنِهِ . به نظر ايشان، آيات دسته سوم نيز نافى شفاعت است و استثنا فقط دلالت بر اين مىكند كه آنچه پيشتر بيان شده به مشيت الهى است.
3. آيات قرآن در ارتباط با نفى و اثبات شفاعت به سه دسته تقسيم مىشوند: الف. آيات نافى شفاعت كه خود اين آيات دو دستهاند: دستهاى شفاعت را