450
تَعْمَلُونَ. 1به‌طور كلى اطلاق واژه استغاثه به كسى كه از او كمكى مى‌رسد، هرچند از روى كسب و سبب، موضوعى معلوم است كه در لغت و شريعت به آن اشكال و شبهه‌اى وارد نيست. ميان استغاثه و درخواست نيز تفاوتى وجود ندارد. بنابراين تأويل حديث يادشده روشن شد؛ به ويژه با توجه به حديث بخارى درباره شفاعت در روز قيامت، تأويل اين حديث روشن‌تر مى‌شود؛ در اين حديث آمده است: «درحالى‌كه همه آنان در اين وضعيت بودند، به حضرت آدم، سپس به حضرت موسى و پس از آن به حضرت محمد(ص) متوسل شدند».
گاهى معناى توسل به رسول خدا، درخواست دعا از ايشان است؛ زيرا آن حضرت زنده است و درخواست‌هايى را كه از آن حضرت مى‌شود، درك مى‌كند و به آن آگاه مى‌باشد... .
در هر كار خيرى، به رسول‌خدا(ص) توسل جسته مى‌شود. اين توسل چه پيش از حضور وى در دنيا، چه در زمان حيات او، و چه پس از رحلت و نيز در عرصه‌هاى قيامت وجود دارد. ايشان نيز نزد خداوند براى توسل‌جويندگان، شفاعت مى‌كند. اين موضوع، اجماعى است و روايات متواترى نيز در اين‌باره نقل شده است. 2
ملاك اين است كه استغاثه، شفاعت‌خواهى، توسل به جاه و مقام و تبرك، يك عمل است. وسيله و واسطه نيز رابطه و پل ارتباطى براى تقرب‌جويى است. بنابراين هر دو به يك معناست؛ يعنى رابطه ميان اين دو،