191دكتر ممدوح در ادامه مىنويسد:
مشابه اين اشكال را [نصيب الرخاعى شاگرد البانى و] صاحب كتاب «التوصل إلى حقيقة التوسل»، در صفحه 243، و صاحب كتاب «هذه مفاهيمنا»، در صفحه 37 نيز مطرح كردهاند. اما پاسخ اشكال را اينگونه بايد داد:
اولاً اجابت دعا، از شروط صحت دعا نيست. خداوند متعال مىفرمايد: اُدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ . 1 ما مىبينيم برخى از مسلمانان دعا مىكنند، اما دعاى آنان مستجاب نمىشود. [در اين صورت بايد گفت] اين اشكال بر همه دعاها وارد است. ببينيد كه اين اشكال، اشكالكننده را به كدام راه برد؟
ثانياً اين اشكال را با احتمالى قوىتر مىتوان پاسخ داد. اينكه ديگر صحابه نابينا و حتى ديگران، براى شفاى خود به اين شكل توسل نجستهاند، صرف احتمال است و دليلى بر آن اقامه نشده؛ زيرا ممكن است آنان توسل جستهاند و خواسته آنان برآورده شده است يا از روى اميد به پاداش الهى براى شفاى خود اقدام به توسل نكردهاند يا متوسل شدهاند و اين توسلجويى، بهصورت پاداشى براى آنان ذخيره شده است يا در برآورده شدن حاجت خويش شتاب كردهاند؛ به همين دليل دعاى آنان مستجاب نشده است؛ زيرا در روايتى صحيح، رسولخدا(ص) فرمود: «اگر شما در حاجت خويش شتاب نكنيد و نگوييد: دعا كردم، اما برآورده نشد، خداوند دعايتان را مستجاب مىكند». 2 چه بسيارند افرادى كه دعا مىكنند و