122خصلت براى انسان لازم است و باعث بيشتر شدن شخصيت، ارزش و اعتبار انسان مى‌شود.

عفت از اركان فضايل اخلاقى است؛ زيرا علماى اخلاق، اساس فضايل اخلاقى را چهار چيز شمرده‌اند: حكمت، شجاعت، عدالت و عفت.

عفت در تفكر اسلامى شامل پاكى دست، زبان، شكم و فرج، از هرگونه بدى و فزون‌طلبى است. بنابراين معنايى عام دارد و تمام امور نفسانى را شامل مى‌شود. در روايات معصومين (عليهم السلام ) ، از اين فضيلت اخلاقى با زيباترين تعابير ياد شده است. امام على (عليه السلام ) ، مى‌فرمايد: «

العِفَّةُ رَأسُ كُلِّ خَيرٍ » ¹؛ «عفت سرآمد همه خوبى‌هاست».

حضرت در حديثى ديگر عفت را عامل حفظ ارزش انسانى معرفى كرده و انسان‌ها را از روى‌آوردن به پستى و تن دادن به رفتارهاى غير اخلاقى باز مى‌دارد. حضرت مى‌فرمايد: «

العِفافُ يَصُونُ النَّفسَ وَ يُنزّهُها عَنِ الدَّنايا » ²؛ «عفت، نفس را مصون مى‌دارد و آن را از پستى‌ها حفظ مى‌كند».

اقسام عفت

همان‌طور كه اشاره شد، عفاف مفهوم عامى است كه دامنه وسيعى از عرصه‌هاى وجودى انسان را شامل مى‌شود و در موارد گوناگونى به‌كار مى‌رود؛ مانند عفت در گفتار، عفت در نگاه، عفت در شهوت و.... براى روشن شدن ابعاد گوناگون اين فضيلت اخلاقى، به توضيح هر كدام مى‌پردازيم:

1. عفت در گفتار

عفت در گفتار، از دو نظر مهم است؛ نخست از جهت كيفيت سخن گفتن و دوم از لحاظ محتواى سخن.