83

ب) كيستى اولواالامر

مفسران درباره كيستى اولواالامر بسيار سخن گفته‌اند كه آنها را در چند بند مى‌توان خلاصه كرد:

يك- شمارى از مفسران اهل تسنن معتقدند كه مقصود از اولواالامر، زمامداران، حاكمان و اشخاص حكومتى‌اند. نزد اينان هيچ استثنايى در اين زمينه پذيرفته نيست؛ يعنى مسلمانان موظفند از هر حكومتى با هر شكلى پيروى كنند. حتى حكومت مغول نيز از ديد اينان، حكومت اولواالامر است؛

دو- برخى ديگر از مفسران مانند نويسنده «المنار» و «فى ظلال القرآن» معتقدند كه مقصود از اولواالامر نمايندگان همه طبقات، حُكام، زمامداران، علما و صاحب‌منصبان در همه شئون زندگى مردمند؛ اما اطاعت از آنان به پاى‌بندى آنان به احكام و مقررات اسلامى مشروط است؛

سه- شمار ديگرى از آنان گفته‌اند مقصود از اولواالامر، زمامداران معنوى و فكرى، يعنى علما و دانشمندانند؛ دانشمندانى كه عادل و به محتواى كتاب و سنت آگاه باشند؛

چهار- شمارى از مفسران اهل تسنن معتقدند كه مقصود از اين كلمه، تنها خلفاى چهارگانه نخستين است و ديگران را در بر نمى‌گيرد و بنابراين در اعصار ديگر، اولواالامر وجود نخواهد داشت؛

پنج- به گفته ديگر مفسران، اولواالامر در معناى صحابه و ياران پيامبر(ص) به كار مى‌رود؛

شش- سخن ديگر در تفسير اولواالامر اين است كه مقصود فرماندهان لشكر اسلامند؛

هفت- به گفته همه مفسران شيعه، مقصود از اولواالامر، امامان معصوم عليهم السلام است كه خداوند و پيامبر(ص) رهبرى مادى و معنوى جامعه اسلامى را در همه شئون زندگى، به آنان سپرده است و كسى جز آنان اولواالامر نيست. همچنين كسانى كه به فرمان آنان به مقامى منصوب مى‌شوند و مسئوليتى را در جامعه اسلامى به عهده مى‌گيرند، با شروط معينى بايد اطاعت شوند. البته آنان اولواالامر نيستند، بلكه نمايندگان اولواالامرند.