80نعمت هدايت، آن است كه انسان قدر هدايت و نجات از گمراهى را بداند و طبق آن راهبرد عمل كند. ¹

آموزه‌ها و پيام‌ها

1. حج داراى ابعاد اقتصادى و معنوى است. پس از هر دو بُعد اقتصادى و معنوى حج بهره بجوييد.

2. مراسم حج را طبق رهنمون‌هاى الهى انجام دهيد.

3. در هنگام حج، معرفت عرفاتى را با شعور مشعرى پيوند دهيد.

يكرنگى با مردم در حركت حاجيان به سوى منا

ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (بقره: 199)

سپس از جايى كه مردم روانه مى‌شوند، [به سوى منا] روانه شويد و از خدا آمرزش بخواهيد كه خدا بسيار آمرزنده مهرورز است.

شأن نزول

حكايت شده است كه قريش خود را فرزندان ابراهيم(ع) و سرپرستان

خانه كعبه مى‌دانستند و در اصطلاح، به خود «حُمْس»، ² به معناى «سخت‌كيش» مى‌گفتند. آنان براى مردم ديگر، مقامى مثل مقام خويش قائل نبودند و مى‌گفتند ما نبايد احترام چيزهايى را كه بيرون از حريم مكه است، بر احترام آنچه در حريم مكه است، ترجيح دهيم و اگر چنين كنيم، عرب براى ما ارزشى قائل نخواهد شد. ازاين‌رو در عرفات كه از