148در واقع، كسانى كه كفر ورزيدند و [مردم را] از راه خدا و مسجدالحرام بازداشتند، [مستحق عذابى دردناكاند؛ همان مسجدالحرامى] كه آن را براى مردم قرار داديم؛ درحالى كه ملازمِ در آنجا و [مسافران] بيابانى، يكساناند و هركس در اين [سرزمين] انحرافى به همراه ستمكارى بخواهد، از عذابى دردناك به او مىچشانيم.
نكتهها و اشارهها
1. در اين آيه به سه جنايت كافران و مشركان مكه درباره مسجدالحرام و مكه اشاره شده است:
الف) آنان از راه خدا و ايمان و اطاعت او جلوگيرى مىكنند.
ب) آنان براى خود امتيازى قائل مىشوند و از زيارت مسجدالحرام جلوگيرى مىكنند.
ج) در اين سرزمين مقدس، ستم و خلاف را روا مىدارند.
2. همه مردم در مسجدالحرام يا سرزمين مكه، يكساناند؛ يعنى همه در انجام دادن مراسم عبادى اسلامى آزادند و هيچكس حق ندارد مزاحم عبادت و حج ديگران شود. حتى برخى از مفسران از اين آيه استفاده كردهاند كه همه مردم در استفاده از زمين و خانههاى مكه، يكساناند و در احاديث اسلامى نيز تأكيد شده است كه نبايد از سكونت مسافران در خانههاى مكه جلوگيرى كرد. 1
3. مقصود از «مسجدالحرام» در اين آيه، كعبه و كل مسجدالحرام است كه اطراف آن واقع شده است. البته برخى از مفسران معتقدند واژه