203طاغوت درون و بيرون و پيوستن به صف بنيان مرصوص ملت مسلمان در لباس «ناس»، بزرگترين سرمايه اجتماعى معناگرايانه را شكل مىدهد.
شبكه اجتماعى، سرمايه براى كسى است كه با آگاهى از وضعيت شبكه، عضويت در آن را بپذيرد و در داخل شبكه با ديگر اعضا تعامل مناسب داشته باشد. در اين صورت اين شبكه براى آن عضو، سرمايه و قدرت محسوب مىشود. عضويت در گروه است كه هر يك از اعضا را از سرمايه پشتيبانى جمعى برخوردار مىكند و آنان را داراى اعتبار مىكند.
خدا را سپاس كه حج را همچون ذخيرهاى تمامنشدنى و چشمهاى هميشهجوشان و چون جويبارى زلال و مستمر براى امت خالده قرارداد كه درهرحال آنكه بشناسد و قدرداند، توان استفاده از آن را خواهد داشت. 1
اين بيان، چند نكته مهم را بازگو مىكند: اول، حج نه تنها سرمايه اجتماعى توليد مىكند، بلكه خود يك سرمايه اجتماعى پايدار و تمام ناشدنى در اختيار جامعه اسلامى است. دوم، اين سرمايه بهطور دائم، فزاينده است؛ زيرا هر روز از نظر كيفى و كمى گسترش مىيابد و مسلمانان آگاهى بيشترى نسبت به اهميت آن پيدا مىكنند. سوم، حج، سرمايه براى كسانى است كه آن را چونان سرمايه بشناسند و قدر بدانند. هر فردى از سرمايه خود با دو شرط استفاده مىكند: بداند كه داراى سرمايه است و ديگر اينكه آن را حفظ كرده، درست بكار برد. ثروت و سرمايه به هر نحوى كه باشد قدرت و اقتدار توليد مىكند، حج ابراهيمى و حج بر آمده از اسلام ناب، يك منبع پايدار مولد قدرت براى كشورهاى اسلامى است. قدرتمندى، راهبردى در تعامل با ديگران در سطوح خُرد، متوسط و كلان است. حج دو كاركرد اساسى در توليد قدرت دارد: تأثير روانشناختى با تزكيه و طهارت روح و روان كه توان و اراده افراد را بالا مىبرد؛ ديگرى، همبستگى و انسجام اجتماعى و هضم در جماعت مسلمانان و تجسم يك هويت جمعى اسلامى كه