92
6. منظور از (فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ) چيست؟
«اِسْتَيْسَرَ» به معناى «تَيَسَّرَ» و «يَسَرَ»، يعنى امكان دارد و ميسور است.
«هَدْى» يا جمع «هَدْيَة» مثل «تَمْر» و «تَمْرَة» است و يا مفرد است و مؤنّث آن «هَدْيَة» است و جمع آن نيز «هَدِى» به تشديد «ياء» است.
اين لفظ، يا مشتق از هَدْيَة به معناى تحفه است كه حجگزار، گاو يا گوسفند يا شتر را به عنوان قربانى و تحفه به پروردگار، به منظور اطعام فقرا و نيازمندان تقديم مىكند، يا از هدايت، به معناى بردن به سوى مقصد است كه حجگزار، حيوانات ياد شده را با خود به سوى حرم، به منظور قربانى كردن مىبرد.
با توجه به معانى الفاظ بيان شده، معناى آيه چنين خواهد بود: «هرگاه از رفتن به مكه و انجام دادن حج يا عمره بازمانديد و نتوانستيد به تكليف، عمل كنيد، قربانى كردن هر كدام از گاو، گوسفند يا شتر كه براىتان ممكن باشد، واجب است، اگر از ناحيه دشمن منع شديد، در همانجا ذبح يا نحر كنيد و اگر مانع از ناحيه بيمارى و مانند آن است، آن حيوانات يا پول آنها را به حرم يا مِنا بفرستيد و در آنجا قربانى نماييد. 1
7. جمله (وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ...) چه تكليفى را ارائه مىدهد؟
اين فراز از آيه اين حقيقت را تعليم مىدهد: هنگامى كه از رفتن به مكه و انجام دادن حج يا عمره به هر علّتى ممنوع و محروميد، جز