141

آيه چهارم

(ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) (بقره: 199)

سپس از همان جا كه مردم كوچ مى‌كنند، [به سوى سرزمين منا] كوچ كنيد و از خداوند، طلب آمرزش كنيد؛ زيرا خدا آمرزنده مهربان است.

تفسير

مفسران عامّه و خاصّه براى اين آيه، دو گونه معنا ذكر كرده‌اند:

1. طبق سياق و ظاهر آيه

چنان‌كه ضمن آيه گذشته ديديم، قرآن به مردم دستور مى‌دهد كه براى انجام دادن مراسم حج، به عرفات بروند و بعد از وقوف در آنجا، شب عيد به سوى مشعر كوچ كنند ( فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ ...) و همان‌طور كه مى‌دانيم، وقوف در اين اماكن مقدّس دائمى نيست؛ پس همان‌گونه كه از عرفات به سوى مشعر كوچ كرديم، از مشعر نيز بايد به سوى مِنا كوچ كنيم. ازاين‌رو در اين آيه خداوند دستور مى‌دهد پس از توقّف در مشعر، لازم است روز عيد، بعد از طلوع آفتاب از آنجا به سوى مِنا حركت كنيد: ( ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ .