204 مشكلات عديده‌اى را براى حاكمان اموى ايجاد مى‌كرد؛ از جمله شورش حارث‌بن‌سريج است كه طى سال‌هاى 116 تا 127 ق با شعار عمل به كتاب خدا و رهايى از ظلم بنى‌اميّه صورت گرفت. اين امر پايه‌هاى حكومت امويان را متزلزل كرد و زمينۀ قيام عبّاسيان و پيروزى آنان را فراهم آورد. او با حمايت مردم، به‌ويژه دهقانان، در مدّت كوتاهى توانست بر شهرهايى مانند بلخ، جوزجان، فارياب، طالقان و مروالروذ تسلّط يابد. البتّه سلطۀ او بر اين شهرها چندان دوام نياورد و پس از درگيرى‌هاى متعدّد با نصربن‌سيّار - حاكم اموى خراسان - سرانجام سال 127ق به دست متّحد سابق خود جديع‌بن‌على كرمانى كشته شد.
از سوى ديگر، ابومسلم خراسانى سپاهيانى را فراهم آورد و به مصاف حاكم خراسان رفت؛ امّا نصربن‌سيّار به سرعت شكست خورد و به ساوه گريخت و در آنجا از دنيا رفت. سپس ابومسلم وارد نيشابور شد و حاكمانى را براى نواحى مختلف فرستاد. سپاهى را نيز به عراق اعزام كرد و ابن‌هبيره - والى عراق - را مغلوب و زوال دولت اموى را قطعى ساخت. 1
5. مبارزه شيعيان
مبارزۀ دائمى امامان معصوم(عليهم السلام)، علويان و شيعيان با بنى‌اميّه و قيام‌هاى گوناگونى همچونقيام سيّدالشّهداء(ع)، توّابين، مختار، زيدبن‌على، يحيى‌بن‌زيد، عبدالله‌بن‌معاويه و نيز اعتراض‌ها و افشاگرى‌هاى كسانى مانند حجربن‌عدى و ميثم تمّار، از عوامل مهمّى بود كه به زوال امويان سرعت بخشيد، از قدرت آنان كاست و در جادۀ سقوط قرارشان داد.
از سوى ديگر، رفتارهاى خصمانۀ امويان با شيعيان كه بيشتر با انواع محروميّت‌هاى اقتصادى، قضايى و حتّى شهادت 2 آنان همراه بود، تودۀ مردم را به بنى‌اميّه بدبين مى‌كرد