403اينكه سلاح آنان چه بود؟ مى‌فرمود: دعا. ¹

دعا، تنها چيزى است كه خداوند آن را به انسان تمليك كرده است. انسان جز دعا و تضرع در پيشگاه خداوند، مالك چيزى نيست، «

يا سريع الرضا اغفر لمن لا يملك الّا الدعاء ». ازاين‌رو در برابر دشمن درون، سلاحى جز ناله ندارد: «

وسلاحه البكاء » دشمن بيرون را مى‌توان با سلاح سبك و سنگين از پا درآورد، ولى با شيطان و دشمن سرسخت درون، تنها با سلاح اشك مى‌توان مقاومت كرد. بنابراين كسى كه اهل ناله و اشك نيست، مسلح نيست و اگر كسى مسلح نباشد پيروز نمى‌شود؛ زيرا انسان تا زمانى‌كه خود را مى‌بيند، خدا را نمى‌بيند و اظهار عجز نمى‌كند؛ هنگامى كه ناله نمى‌كند، در نبرد با دشمن درون و بيرون شكست مى‌خورد». ²

علامه طباطبايى (رحمةالله) در تفسير شريف الميزان ذيل آيه شريفه وَ إِذٰا سَأَلَكَ عِبٰادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدّٰاعِ إِذٰا دَعٰانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ؛ «و هنگامى كه بندگان من از تو درباره من سؤال مى‌كنند [بگو] من نزديكم، دعاى دعاكننده را به هنگامى‌كه مرا مى‌خواند پاسخ مى‌گويم، پس بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان بياورند، تا راه يابند». (بقره: 186) مى‌فرمايد:

اين آيه موضوع دعا را با شيواترين بيان و دقيق‌ترين اسلوب و زيباترين شكلى مطرح كرده است. در اين آيه، اولاً اساس سخن بر گويندگى ذات اقدس الهى، به صورت متكلم وحده، گذارده شده است، نه [ضمير] غيبت و مانند آن، و اين امر، خود نشان‌دهنده كمال عنايت به اين موضوع است. ثانياً به جاى اينكه مثلاً گفته شود: «اِذا سألك الناس» فرمود: اذا سألك عبادى، يعنى به جاى عبارت «الناس»، واژه «عبادى» را به كار برده كه اين خود از عنايت بيشترى حكايت دارد. ثالثاً واسطه در جواب حذف شده و بدون