123
شهر نجف
به جز آنچه جهانگردان دربارة شهر نجف نوشتهاند، تصوير ديگرى پيش روى ما نيست. شايد نخستين كسى كه از شهر نجف ياد كرده، جهانگرد عرب، ابنجبيره (متوفاى 508) باشد؛ آنجا كه مىگويد:
وارد شهر نجف شديم؛ منطقهاى در پشت كوفه كه گويا حدّ فاصل اين شهر و صحراست. زمينى سخت، وسيع و چشمگستر دارد. در طرف غرب كوفه، به فاصلة يك فرسخ، بارگاهى مشهور و عظيم، منسوب به على بن ابىطالب (رض) واقع شده كه بنايى باشكوه دارد. 1
ابنبطوطه (متوفاى 725) شهر نجف را در سفرنامة خود اينگونه توصيف مىكند:
به شهر بارگاه على بن ابىطالب (رضىالله عنه) در نجف فرود آمديم. شهرى نيكمنظر، در زمينى وسيع و سخت كه از بهترين و پرجمعيتترين و مقاومبناترين شهرهاى عراق به شمار است و بازارهايى نظيف و نيكو دارد. از «بابالحضره» وارد شهر شديم و به بازار بقالين و آشپزان و نانواها رسيديم و پس از آن، به بازار ميوه و بازار دوزندگان و رختشويان و عطاران. آنگاه به حرمى كه مردم مىپندارند قبر على (ع) است، در آمديم. در برابر آن، مدرسهها و تكيهها و استراحتگاههاى آباد و دلپذير، به بهترين شكل خودنمايى مىكرد. ديوارهاى حرم را لعابى خوشرنگ و چشمنواز پوشانده است. 2
«يعقوب سركيس» از قول تكسيرا نقل مىكند:
ظهر روز شنبه، 18 ماه ايلول، 1604م (23 ربيعالثانى