227كلينى به‌سند خود از كثير بن كلثمه از امام باقر يا امام صادق(عليهما السلام) در تفسير آيه 37 بقره چگونگى توبه حضرت آدم(ع) را اين‌گونه توضيح مى‌دهد: «قال(آدم)(ع): لاإله الاّ أنت سبحانك اللّهم و بحمدك، وعملتُ سوءً و ظلمتُ نفسى، فاغفرلى وأنت خيرالغافرين، لاإله الّا أنت سبحانك اللّهم و بحمدك...» وفى رواية أخرى فى قوله عزّ وجل: فَتَلَقّٰى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمٰاتٍ قال: سأله بحق محمّد وعلى والحسن والحسين وفاطمۀ(عليهم السلام)» ¹، به‌راستى اگر آنچه در حديث ابن‌سنان آمده، از اصل و نص قرآن بود كلينى قطعاً نمى‌گفت: «فى رواية أخرى...» بلكه مى‌گفت (مثلاً) اين معارض است با روايتى كه از ابن سنان نقل شد ²، شاهد ديگر بر اينكه زيادى جملات در حديث، تفسير معنايى است، اين است كه كلينى همين آيه را از ابى‌جعفر(ع) در داستان حضرت آدم(ع) نقل مى‌كند ولى بدون جملات زائد ³.

اما اينكه در ذيل روايت آمده:« هكذا والله نَزَلت عَلَى محمّد(ص)»، مقصود امام(ع) اين باشد كه آيه، در لفظ ويا معنا به‌تفسير جبرئيل(ع) و به‌دستور خداوند، اين‌گونه نازل شده است. و در هرصورت بيان امام(ع) تنزيل است نه تأويل ⁴، و چنين تحليلى در مورد آيه هيچ مانعى ندارد؛ زيرا الزّرقانى (م1948م) يكى از عالمان مهم و صاحب‌نظر در علوم قرآن اهل‌سنت اصطلاح « إنزال » و« تنزيل » و همه كاربردهاى اين مادّه را نسبت به‌قرآن از باب مجاز مُرسل، به‌معناى « إعلام » مى‌گيرد، و باب مجاز به‌گفته او: « والمجاز بابه واسع وميدانه فسيح » ⁵؛ بنابر اين وقتى در اين حديث و يا در هرجايى ديگر آمده باشد« هكذا