500خود اعاده دهند، بلكه اسباب مجبرهاى بود كه مهندسين در ورقه كشف و ملاحظه خود نوشته بودند.
اسباب مجبره كه مهندسين در راپورت خود نمودهاند
اينك اسباب مجبره مذكوره و جوابهايى كه معترضين دادهاند ذيلاً نگاشته مىشود:
سبب اوّل: سنگهايى كه از ابنيه مسعوده بيت شريف افتاده است، قابل استعمال نيست چون بعضى از اينها شكسته شده است، فقط با آنها نمىتوان بناى بيتالله را اكمال كرد، بناءًعليه لازم است كه از خارج بهقدر كفايت احجار احضار شود.
سبب دوّم: اگرچه ممكن است ديوارى را كه تازه ساخته مىشود با ديوارى كه خراب نشده است به همديگر الصاق نموده و چسبانيد وليكن بديهى است كه در اندك زمان خراب خواهد شد، معمافيه بعضى از ديوارهاى قديم خم شده است، هدم ديوارهايى كه خم شده است از موجبات قواعد فن معمارى است.
جوابهاى معترضين
جواب اوّل: سنگ آوردن از خارج و اصلاح احجار منكسره جايز نيست، بايد سنگهاى موجود را به حالت خود استعمال نمود، يعنى ديوارهاى ابنيه مسعوده را با احجار قديم اكمال و اتمام بايد نمود.
جواب دوّم: خراب كردن ديوارهايى را كه خراب نشده است سهل است، بلكه بيرون آوردن يكى از سنگها جايز نيست، بناءًعليه واجب است كه ديوار شريف كعبه معظمه را به هيئتى كه بقيه اوست تعمير و ترميم نمود.
گمان كرده نشود كه مدعيات معترضين فقط از اين دو جهت ناشى بوده است بلكه آنها گفتند كه وقعه سقوط بيتالله، به دربار عثمانى عرض شده است نبايد قبل از آنكه اراده سلطانى وارد شود به امور بنا مداخله نمود، حتى به امر تنظيف حرم شريف و