171
دوران خلافت عثمان
علاوه بر آنچه گذشت، دليل و مدرك ديگرى كه تأويل و استنباط و معذور بودن مجتهدان را ثابت مىكند، نظريه عمومى خلافت عثمان، از روزى كه با او بيعت كردند تا روزى كه كشته شد، است، زيرا اگر حوادثى را كه در عصر او اتفاق افتاده، بر تأويل حمل نكنيم، خلافت او باطل مىشود!
* *
در اينجا به عنوان نمونه، از كتاب ملل و نحل شهرستانى، عين برخى از آن حوادثى كه به تواتر رسيده و از ضروريات تاريخ است را آوردهايم:
ايشان، حَكم بن اميه را به مدينه برگردانيد، در حالى كه پيامبر(ص) او را از مدينه تبعيد كرده بود و تبعيدى رسول الله(ص) ناميده مىشد و خود نيز، در عصر خلافت ابوبكر و عمر براى «حكم»، نزد آنها وساطت كرده بود و عمر حتّى جاى تبعيد او را عوض كرد و به جايى كه چهل فرسخ دورتر بود، تبعيد نمود. 1
عثمان، ابوذر صحابى معروف رسول الله(ص) را از مدينه به ربذه تبعيد كرد. 2
همچنين دختر خويش را به ازدواج مروان بن حكم درآورد و خمس غنايم آفريقا كه دويست هزار درهم مىشد را به او تسليم كرد! 3
عبدالله بن سعيد بن سرح، كه پيامبر(ص) او را مهدورالدم نموده بود را پناه داد و او را والى مصر گردانيد و از وى خلافهاى فراوانى سر زد!