71مىكند. در واقع عملكرد استاندارد «سبتسا» موجب رفع فقر است و فقدان آن مىتواند فقرآور باشد. اين كاركرد فقرستيز با دين سازگارى كافى دارد. عملكرد استاندارد بخش خصوصى به افراد اجازه مىدهد كه خلاقيت و هوش ذاتى خود را به فعليت برسانند كه اين موجب افزايش نعمتها و بركات مىشود. تجربه به خوبى نشان مىدهد كه دخالت مجامع رسمى، با هدف تبليغ عقايد و كاركردهاى دينى، تأثير كارآمدى نداشته، و تقويت و نشر دين، بيشتر از طرف روندهاى آزاد و از طريق انجمنها و تشكلهاى مردمى صورت گرفته است. شايد اينكه قرآن نيز اجبار در دين را مردود مىداند، تأييد كننده اين يافته باشد. كاركرد استاندارد بخش خصوصى، زندگىها را به هم نزديك مىكند و افراد را بهطور غيررسمى به هم مرتبط مىسازد.
عناصرى چون رقابت، كارآمدى، نياز نداشتن به يك مديريت مركزى، بستر انگيزه توليد و اشتغالزايى از خصلتهاى «سبتسا» است. با وجود رقابت، محصول با كيفيت و استاندارد توليد مىشود. ازاينرو رقابت بين كاروانهاى حج اين اثر را دارد كه كيفيت خدمترسانى به حجاج را بالا مىبرد. به دليل رقابت، قيمت به كمترين ميزان مىرسد؛ زيرا در صورت بالا رفتن قيمت، با توجه به وجود بنگاههاى فراوان، مردم به شركت مسافرتى ارزانتر مراجعه مىكنند و به همين علت، بهطور طبيعى، قيمت رقابتى در بازار بهوجود مىآيد. هيچكس مجبور نيست كالا و قيمتى را بپذيرد يا تحميل كند. منابع و بودجه متقاضيان حج، نوع خدمت و نوع كالا را معين مىكند. به عبارت ديگر، هزينهها و منافع در چارچوب «سبتسا» درونى مىشود و قيمت علامتدهنده تخصيص منابع، انتخاب و اتخاذ تصميمى عقلايى است. ايجاد انگيزه، بهرهورى را بالا مىبرد و ازاينرو توجه به بازار در صدر اسلام مؤيد مجددى بر اين موضوع است. بازاريان صدر اسلام، در راهماندههاى حج را هم تدارك مىكردند؛ يعنى بخش خصوصى، جاى دولت يارانهپرداز كنونى، داوطلبانه به مردم خدمت ارائه مىكرد. در كشورهاى توسعهيافته، مانند ژاپن، فضاى استاندارد كسبوكار چنان حاكم است كه شركتها و بنگاههاى بخش خصوصى حتى قسمت درخور توجهى از هزينه پژوهش و توليد علم كشور را نيز به عهده دارند.
خصلت دوم «سبتسا» كارآمدى است. اين عنصر رابطه بسيار نزديكى با رقابت دارد كه در نتيجه آن منابع هدر نمىرود، در عين حال تخصيصى معنادار درباره آنها انجام شده و تلاش براى كاهش هزينهها عملى شده است. البته فرض مىشود كه قيمتگذارى در بازار نهادهها از منطقى اقتصادى مايه مىگيرد و فرصتهاى اوليه نيز درست توزيع شده است. سومين ويژگى انجام دادن فعاليت حج و مانند آن توسط بخش خصوصى، نياز نداشتن به يك مديريت متمركز است؛ زيرا همه چيز بهصورت خودجوش به پيش مىرود و اين خود موجب نشاط كارى، خلاقيت و افزايش بهرهورى خواهد بود.
بنابراين مناسب نيست كه دولت يا هر مقام رسمى ديگر، در بخش خصوصى دخالت كند كه در آن