38
3. رفع اطلاعات نامتقارن
ما نوعاً در بازار با پديدهاى به نام اطلاعات نامتقارن مواجهيم كه امر توليد و به طور كلى فعاليتهاى اقتصادى را تحت تأثيرات سوء خود قرار مىدهد و اين، خصوصيت بازارهاى غير رقابت كامل است. اين واقعيت شامل دو نوع خطاست اول انتخاب بد 1 (معكوس) و دوم خطر اخلاقى 2. در مورد خطاى اولى مىتوان به موارد استخدام كارگران و اجاره زمين و ماشينآلات و كالاهاى سرمايهاى اشاره كرد و در مورد خطاى دوم مىتوان به كمكارى و ريسكى بودن و عدم مهارت كارگران عطف نمود. هر دو نقيصه ناشى از مشكل ماهوى بازار يعنى فقدان اطلاعات كامل است كه اين اشكال اساسى از طريق سرمايه اجتماعى موجود در حج به خوبى قابل معالجه است؛ در فضاى اعتماد و صداقت و همكارى موجود در بين مسلمين هيچ كس به دنبال فريب و نارو زدن به طرف مقابل نيست چرا كه خدا و دين او بدانها اينگونه سفارش فرموده است بهويژه در مكان مقدسى چون مكه. در چنين شرايطى فعالان اقتصادى آن چنانكه هستند خود را نشان مىدهند و كارفرماى و كارگر هيچ يك تظاهر به دروغ نمىكنند و افراد مىتوانند با آگاهى و اطلاعات صحيح و كامل دست به انتخاب شغل و كارگر مورد نياز خود بزنند.
متاسفانه با همه اين مزيتها و بركاتى كه حج ابراهيمى - محمدى دارا مىباشد، مسلمين از اين ظرفيت عظيم بهره نگرفتهاند. امام(رحمه الله) نيز با تيزبينى خاص خويش، نقش اين امر را در دنياى اسلام ضرورى مىديدند و با اشاره به دردها و مسائل دنياى اسلام، بزرگترين آن را اختلاف و تفرقه دانسته مىفرمايند:
مشكلات مسلمين زياد است، لكن مشكل بزرگ مسلمين اين است كه قرآن كريم را كنار گذاشتهاند و تحت لواى ديگران درآمدهاند. قرآن كريم كه مىفرمايد كه ( وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيعاً وَ لاٰ تَفَرَّقُوا ) 3، ما اگر همين يك آيه را، مسلمين اگر همين يك آيه را عمل به آن بكنند تمام اشكالات اجتماعى و سياسى و اقتصادى و همه چيزشان بدون تشبث به غير رفع مىشود. (صحيفه امام، ج13، ص275)
امام خمينى(رحمه الله) ظرفيت منحصر به فرد حج در ايجاد وحدت بين مسلمين را به خوبى در كتاب ولايت فقيه خود تبيين نموده و از ناتوانى غير مسلمانان در ايجاد چنين اجتماعاتى بحث كرده و مسلمين را به استفادۀ حداكثرى از اين فرصت دعوت مىنمايند: