349كالا از همان مكان مسافرت و اين موضوع براى آنها از درجه بالاى معنوى نيز برخوردار است، به همين دليل رنج بار زياد و ساك‌هاى پر از كالاهاى بى‌كيفيت و بنجل را به جان مى‌خرند. بنابراين ما هنوز شاهد خريدهاى بسيار زياد زائرين و معمرين و حجاج هستيم كه يك چهره نامتناسب در اذهان عمومى به‌جا مى‌گذارد.
دلايل گسترش فرهنگ سوغاتى
دلايل متعددى براى ايجاد چنين فرهنگى وجود دارد كه به نظر مهم‌ترين آنها موارد زير است:
الف) اصل هديه دادن در روايات
با توجه به روايات متعدده از ائمه معصومين درمى‌يابيم كه اصل هديه دادن نه تنها خوب است بلكه باعث ايجاد محبت و دوستى و الفت بيشتر و در بعضى موارد باعث از بين رفتن كينه‌ها و... مى‌شود. به‌عنوان مثال در روايت داريم: عَنْ أَبِى عَبْدِ اللهِ(ع) قَالَ:
نِعْمَ الشَّيءُ الْهَدِيةُ أَمَامَ الْحَاجَةِ وَ قَالَ تَهَادَوْا تَحَابُّوا فَإِنَّ الْهَدِيةَ تَذْهَبُ بِالضَّغَائِنِ. چه چيز خوبى است هديه دادن به يكديگر، هديه دهيد تا دل‌هايتان نسبت به هم با محبت شود. پس همانا هديه كينه‌ها را از سينه‌ها از بين مى‌برد. (شيخ صدوق(رحمه الله)، الخصال ج 1، ص27؛ علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج72، ص 45؛ ابن بابويه، عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج 2، ص 24) و يا در روايت ديگرى وارد شده است:
الهَدِيَّةُ تُورِثُ الْمَودَّةَ وَتَجدُرُ الاُخُوَّةَ، و تُذْهِبُ الضَّغينَةَ تَهادَوْا تَحابُّوا ؛ هديه دادن محبت مى‌آورد و برادرى را نگه مى‌دارد و كينه و دشمنى را مى‌برد. براى يكديگر هديه ببريد تا دوستدار هم شويد. (ابن ابى الجمهور، عوالى اللائى، ج4، ص374؛ علامه مجلسى، بحارالانوار، ج74، ص166)
كَانَ رَسُولُ اللهِ9: يقُولُ تَهَادَوْا فَإِنَّ الْهَدِيةَ تَسُلُّ السَّخَائِمَ وَ تُخَلِّي ضَغَائِنَ الْعَدَاوَةِ وَ الأَحْقَاد («رسول خدا(ص) مى‌فرمود: به يكديگر هديه دهيد؛ زيرا هديه كينه‌ها را به آرامى ريشه‌كن و بغض و دشمنى و حسد را بيرون مى‌كند.» (مشكاۀ الأنوار فى غرر الأخبار، النص، ص: 220) با توجه به روايات فوق از ائمه معصومين(ع) استحباب هديه دادن و قبول آن به طور كلى قابل استخراج است. گرچه هديه اختصاصى به هديه‌هاى مادى ندارد و در روايات از هداياى معنوى به‌عنوان «افضل العطيه» نام برده شده كه نشان از توجه ويژه معصومين(ع) به اين نوع از هدايا و ثواب و اجر بيشتر آنها دارد. قال رسول الله(ص
): انّ أفضلَ الَهدِيَّةِ او أفضلَ العَطيّةِ الكَلِمة مِن كَلامِ الحكمةِ يسمَعُها العَبدُ ثُمَّ يتَعَلَّمها، ثُم يعَلِّمُها؛ «بهترين هديه سخن حكيمانه‌اى است كه بنده آن را بشنود و سپس ابتدا خود آن را بياموزد و آن‌گاه آن را به ديگران بياموزد» (ابن بابويه، عيون أخبار الرضا(ع)، ج2، ص: 24) اما از آنجايى كه بحث اصلى ما در مورد خريد سوغاتى در حج است و بسيارى از حجاج خريد در حج را به‌عنوان يك امر لازم، گاهى