347و نظامى و اعلان برائت از مشركان و كافران و نيز مشخص كردن مرزهاى خودى از غيرخودى و شفاف سازى در اين مسايل و همچنين آثار و بركات ديگر در زندگى فردى و اجتماعى بشر از خود به‌جا مى‌گذارد. اينها تنها گوشه‌اى از آثار و بركات حج است كه در آموزه‌هاى قرآنى به آن اشاره شده است.
بنابراين، مى‌توان با دلايل و شواهد بسيار بر اين نكته تأكيد كرد كه اين كنگره بزرگ جهانى يك فرصت تاريخى و استثنايى براى امت اسلام است تا جامعه ايمانى و توحيدى را براساس آموزه‌هاى وحيانى قرآن و اسلام شكل دهد و به فلسفه آفرينش و تحقق آن كمك نمايد.
در اين ميان، سنت حسنه بدرقه و بازديد از زائران خانه خدا در فرهنگ ايرانى و اسلامى نهادينه شده است؛ فرهنگى نيكو كه متاسفانه اين سنت پسنديده همانند بسيارى از سنت‌هاى ناب ايرانى - اسلامى دستخوش تغييرات شد و براى برخى از حجاج خريد سوغات گران‌قيمت و كرايه سالن غذاخورى مجلل براى پذيرايى ميهمانان، از پرداختن به آداب و مناسك معنوى خود حج و عمره مهمتر است. اين تغييرات مشهود در سنت مناسك حج موجب شده تا هزينه حجاج براى سفر به حج دو برابر شود و حاجى و معتمر به جاى پرداختن به آداب و مناسك حج و اداى مستحبات، دغدغه خريد سوغاتى و سالن غذاخورى براى وليمه را داشته باشد.
فرهنگ غلط بازارگردى و خريد سوغات توسط زائران ايرانى به حدى رسيده است كه اغلب فروشنده‌ها در مغازه‌هاى اطراف حرمين، به خوبى فارسى ياد گرفته‌اند و چمدان‌هاى بزرگ كاروان‌هاى ايرانى و ايرانيان با كيسه‌هاى مملو از كالا، انگشت‌نما و گاهى سوژه تمسخر و مضحكه ساكنان مكه و مدينه و معتمرين و حجاج ديگر كشورها مى‌شود.
مقاله حاضر با روش توصيفى و تحليل محتوى با استفاده از منابع معتبر موجود، سعى در اثبات اين فرضيه دارد كه «گستردگى خريد سوغات از نظر كمى و كيفى مطلوب شارع مقدس نيست و لازم است فرهنگ موجود تغيير يابد» بنابراين لازم است با ارائه راهكارهاى منطقى و تبليغ آن در رسانه‌هاى همگانى و عزم و همت امور روحانيون بعثه مقام معظم رهبرى و با هم‌فكرى و هم‌كارى روحانيون كاروان‌ها، فرهنگ مناسب و مطلوب جايگزين گردد. اين مقاله در صدد است روايات هديه و سوغاتى به طور كلى و به‌صورت جزئى در مورد حج را بررسى نموده و سپس به تبيين وضعيت موجود جامعه ايران پرداخته و دلايل و ريشه‌هاى فرهنگى خريد سوغاتى و مشكلات آن را طرح و سرانجام با ارائه راهكارها و مجموعه تدابيرى در اين زمينه، مقاله پايان مى‌يابد.
تبيين وضعيت موجود خريد سوغاتى
حج در بردارنده مجموعه‌اى به هم پيوسته از اعتقادات، ارزش‌ها، آداب و رسوم و سنت‌هاى متعالى است. در سال‌هاى نه چندان دور، وقتى حجاج به حج مشرف مى‌شدند، شور و شوق و نشاطى كه از