346مقاله حاضر با روش توصيفى و تحليل محتوى با استفاده از منابع معتبر موجود، سعى در اثبات اين فرضيه دارد كه «گستردگى خريد سوغات از نظر كمى و كيفى، مطلوب شارع مقدس نيست » لذا در اين مقاله ابتدا به تبيين فرهنگ موجود خريد سوغاتى پرداخته و دلايل گسترش آن را با توجه به مفاهيم دينى مورد توجه قرار داده و در ادامه مشكلات اين فرهنگ خريد در جوامع اسلامى را بررسى نموده و سپس راه‌كارها براى جلوگيرى از اين مشكل بيان مى‌گردد. به نظر مى‌رسد در بين تمامى راهكارهاى بيان شده براى برون رفت از اين معضل، تنها راه موثر و مفيد در دراز مدت، تغيير فرهنگ موجود خريد است كه اين وظيفه توسط توصيه‌هاى روحانى كاروانها، سازمان حج و زيارت، صدا و سيما و خواست خود مردم قابل تحقق باشد.
كليد واژه‌ها : حج، عمره مفرده، هديه، سوغاتى، ضرورت تغيير فرهنگ سوغاتى.
مقدمه
حج بزرگترين ميراث دينى ماست كه در بستر فرهنگى اين مرز و بوم اعتلاى ويژه‌اى يافته و به سرمايه‌اى بى‌نظير و سرشار از جلوه‌هاى مردمى و ارزشى مبدل شده است. حج يكى از مهم‌ترين مناسك عبادى در اسلام است و انجام آن يك فرصت بى‌نظير در صحنه سياسى، فرهنگى، اقتصادى و معنوى براى جوامع اسلامى فراهم مى‌سازد و كنگره عظيم حج، بدون شك يكى از بزرگترين رخدادهاى جهان اسلام است. براساس آموزه‌هاى قرآنى، حج تأثيرات شگرفى در آمرزش و بخشش گناهان انسان (بقره، آيه )، رضايت و خشنودى خداوند (مائده، آيه )، ره توشه آخرت (بقره، آيه ؛ حج، آيات تا )، تقويت دين اسلام (مائده، آيه )، لغو هرگونه امتيازات برگرفته از قدرت و ثروت (بقره، آيه )، افزايش تعاملات اقتصادى و بهره‌ورى از طريق دستگيرى تنگدستان (حج، آيه )، كسب منافع بسيار براى همگان (حج آيات و )، افزايش رشد اقتصادى و تجارت و بازرگانى و نيز رونق كسب و كار (بقره، آيات و )، و افزايش تجارت ميان جوامع انسانى (همان؛ و نيز مائده، آيه )، تقويت پايه فرهنگ جامعه پذيرى و قوام جوامع و همبستگى اجتماعى آنها (مائده، آيه )، برخوردارى جوامع انسانى و اسلامى از بركات و منافع كوتاه و بلندمدت (حج، آيات و )، رهايى جامعه اسلامى از تحريم‌هاى دشمنان با افزايش تبادل اطلاعات علمى و اقتصادى و توليد علم (توبه، آيه)، برنامه‌ريزى و تبادل اطلاعات در زمينه تنظيم امور اساسى جامعه بلكه حتى در حوزه فردى و شخصى (قصص، آيه) بسترسازى مناسب و تأثيرگذار براى همكارى‌هاى مختلف در حوزه‌هاى متعدد زندگى (مائده، آيه؛ و نيز توبه، آيه) و فراهم آمدن موقعيت براى افكار سازى و رسانه‌اى كردن مواضع سياسى، اقتصادى، فرهنگى